نقش گمرک در تجارت

شما می توانید همین حالا برای مشاوره با کارشناسان مجرب ما اقدام کنید    ۴۴۶۹۰۷۷۱ ۰۲۱

نقش گمرک در تجارت
نقش گمرک در تجارت

 

گمرک به عنوان سازمانی که اجرا کننده قوانین و مقررات وضع شده از سوی مجلس است، نقش مهمی را در صادرات و واردات و ترانزیت کالاها و تسهیل تجارت ایفا می‌کند. گمرک به مثابه تأمین کننده قسمتی از درآمدهای دولت نیز به حساب می‌آید.

در کشور ما از زمان‌های گذشته در مرزهای کشور، گمرک وجود داشت که به تدریج از دوره قاجاریه به بعد اطلاعات امور گمرکی مورد توجه قرار گرفت تا جایی که از وجود خارجیان نیز برای اصلاح امور گمرکی کشور استفاده شد.امروزه گمرک و مسائل گمرکی به دلیل اهمیت فراوانی که در زمینه مبادلات بین‌المللی داراست، نیازمند تربیت افرادی است که با مبانی نظری و دانشگاهی علمی و آکادمیک آشنایی داشته باشند؛ به همین دلیل رشته کارشناسی امور گمرکی با هدف توجه به افرادی که پس از گذراندن یک دوره چهار ساله بتوانند بخشی از نیازهای مربوط به نیروی انسانی در بخشهای دولتی و خصوصی را، به ویژه در رابطه با اجرای قانون امور گمرکی و آیین‌نامه‌های اجرایی آن و مقررات صادرات و واردات را مرتفع نمايند ایجاد گردیده است. در دنیای امروز، يکی از ضروریات جوامع بشری تجارت بین‌المللی است. و یکی از این حلقه‌های تجارت بین‌المللی گمرک است که در حقیقت در یک مبادله تجاری بین‌المللی گمرک هم نقش دارد

. اگر گمرک، نقش خودش را خوب و به موقع و سریع انجام دهد، گردش کالا روان‌تر و سریع‌تر انجام خواهد شد. برای اینکه به سرعت به این قوانین دسترسی پیدا کند ضرورت پیدا می‌کند که گمرک، نیاز به کارشناسان خبره و با معلومات داشته باشد. خصوصیات یک شاغل پست کارشناسی امور گمرکی را به طور کلی می توانیم به موارد زیر تقسیم کنیم.توانایی شناخت کالاهای گوناگون ـ استنباط دقیق از مقررات و قطع کالاها ـ دقت کافی در انجام محاسبات و دریافت حقوق دولت داشته باشد و اینکه بتواند کالاها را از دید اجتماعی اقتصادی امنیتی و از این قبیل موارد مورد کنترل قرار بدهد.یک كارشناس امور گمركی معمولاً در محیطی کار می‌کند که دارای ارباب رجوعی است که صاحب کالاست و این فرد به دلیل منافعی که وجود دارد خیلی محکم به دنبال کارش می‌باشد. بایستی بتواند با خلق و خویی مناسب در یک محیط آرام و مناسب اعمال مقررات کند و ضمناً ارباب رجوع را نیز در نظر داشته باشد. تعریف: امروزه «گمرک» به عنوان اولين و مهمترين مجری مقررات تجارت خارجی در کنار ساير عوامل ذيمدخل در عرصه تجارت بين المللی اعم از بانکها، شرکت های بيمه و مؤسسات حمل و نقل و … .. نقشی مهم و کليدی در توسعه تجارت قانونی و اعمال سياست های بازرگانی کشور ايفا می نمايد گمرکات جهان موظف به اعمال مجموعه ای از مقررات و سياست های تجاری، اقتصادی، صنعتی، امنيتی و بهداشتی هستند که صرفنظر از اولويت های کاری خود و علی رغم مسئوليت های سازمانی نسبتاً مشابه، رويکرد و روشی که در اعمال اين قبيل سياست ها بکار می برند به شدت متفاوت است.رشد فزاينده و مستمر تجارت خارجی و اهميت روزافزون گمرک به مثابه يکی از عوامل کليدی موثر و مهم در زنجيره تجارت بين الملل، سرمايه گذاری های بخش خصوصی و رقابت بين المللی گسترده جهت جلب سرمايه های خارجی، جهانی شدن و تجارت بين الملل، افزايش جرائم سازمان يافته فرامليتی، گسترش روزافزون پيمان های تجاری منطقه ای و بالاخره استفاده رو به تزايد از آخرين دستاوردهای فن آوری اطلاعات و ارتباطات همه و همه در تغيير نقش و ماهيت عملکرد گمرکات و پيش بينی وظايف نوين آن تأثير قابل توجهی داشته و دارد.

از اينرو، با در نظر گرفتن اهميت و گستره موضوع، نوشته حاضر در تبيين نقش و جايگاه گمرک در عرصه تجارت بين الملل ابتدا به «وظايف و کارکردهای گمرک» در جهان حاضر می پردازد و متعاقب آن «اهداف و رويکردهای گمرک» را مدنظر قرار می دهد تا هم از نظر وظايف و تکاليفی که بر عهده اين سازمان تأثير گذار نهاده شده است به موضوع پرداخته شود و هم از حيث غايات و اهداف به برنامه‏های آتی گمرک در ايفای نقش مهم و مؤثر آن در عرصه تجارت بين‏الملل نگريسته شود.در بخش سوم و پايانی نيز با عنايت به ارتباط وثيق سازمان جهانی گمرک و سازمان جهانی تجارت و نقش ويژه ای که گمرکات در فرايند الحاق به سازمان جهانی تجارت بازی می کنند،

مطالبی چند زير عنوان« الزامات ناشی از الحاق به سازمان جهانی تجارت» مطرح شده است انواع گمرک: دو نوع گمرک وجود دارد: یک نوع گمرک مسافری و یک نوع گمرکات تجاری. – گمرکات مسافری معمولاً 24 ساعته است که البته سه شیفت مابین کار می کنند ولی به هر حال گمرکی است که تعطیل بردار نیست.گمرکات تجاری گمرکی است که در ساعات اداری کار می کنند هر چند که این گمرکات ممکن است به دلایلی مجبور باشند که خارج از ساعات اداری هم خدمتشان را ارائه دهند مثل دارو و مواد غذایی که حالت اضطراری به وجود می آید باید یک سری افراد باشند و بتوانند این کار را انجام دهند. پیدایش گمرک در ایران:

گمرك با ایجاد اولین نیروی دفاعی در كوچكترین مقیاس متصور ، به منظور حفظ قلمرو ملی یك نمونه كوچك از حكومتها ،‌ مانند یك قبیله ، بوجود آمد . اما اینكه این نیروچه نام داشته و یا نامیده می‌شده ، و تشكیلات اداری آن چگونه بوده، به طور مسلم از چندین هزار سال قبل سابقه چندان مستندی وجود ندارد ، ولی قراین نشان می‌دهد هركجا مبادله بازرگانی بوده این تشكیلات یا به طور كلی گمرك وجود داشته است . با توجه به قراین و شواهد تاریخی كه دلالت بر تمدن قوم ماد و حكومت این قوم بر سرزمین ایران آن روزگار دارد ، می‌توان ادعا كرد كه بطور قطع مقررات گمركی و گمرك به شكلی درزمان مادها وجود داشته است . همین طور در زمان سلسله هخامنشی ، در سرزمین وسیع ایران كه از شرق هندوستان تا غربی‌ترین نقطه در مصر آن زمان ، و در شمال و جنوب نیز ادامه داشته ، مبادلات بازرگانی از زمان مادها رونق بیشتری داشته و چنین تشكیلاتی نیز دایر بوده است در زمان اشكانیان گمرك به صورت اداره‌ای منظم فعالیت داشته و كلیه اجناس وارده و صادره ثبت می‌شده است و اهمیت قضیه در این است كه حقوق و عوارض گمركی فقط از كالاهای وارداتی اخذ می‌شده است كه خود نشان دهنده این است كه دولت در حفظ و حمایت مصنوعات داخلی در آن زمان كوشا بوده است . از دوره ساسانیان اطلاعاتی در مورد وجود گمرك و حقوق و عوارض گمركی و نحوه دریافت آن نمی‌توان بدست آورد ، ولی مواردیكه مورد مداقه قرار می‌گیرد نشان دهنده این است كه نباید عنوان كرد كه در آن زمان امور گمركی وجود نداشته است ، زیرا وجود ادارات منظم گمركی و دفاتر گمركی در سلسله اشكانیان محرز بوده است و با توجه به اینكه ساسانیان وارث حكومت اشكانیان می‌باشند نمی‌توان مدعی شد كه این منبع درآمد را نادیده گرفته‌اند . نكته دیگر در مورد وجود گمرك و گرفتن حقوق و عوارض گمركی در زمان ساسانیان در رابطه با همكاری و مبادله دولت ایران با دولت روم می‌باشد كه طبق اطلاعات دقیقی كه دردست است، دولت روم از كالاهای وارداتی و صادراتی خود حقوق و عوارض دریافت می‌كرده است .

مورد دیگری كه می‌توان در اثبات وجود گمرك در دوره ساسانیان به آن اشاره داشت عبارتست ازاینكه دردوره قبل از اسلام در كشور عربستان عشر مال‌التجاره تاجران را به صورت حقوق گمركی دریافت می‌كرده‌اند و از عقل سلیم به دور می‌باشد كه كشور ایران كه با عربستان روابط بازرگانی داشته و این مبلغ را پرداخت می‌كرده است ، مبالغی را از ورود كالا به كشور دریافت نمی‌كرده است . به هر حال با نتیجه گیری از مطالب فوق این نكته روشن می‌شود كه گمرك باید به صورتهایی تقریبا كاملتر از سلسله اشكانیان وجود داشته باشد . از این رهگذر اگر عبور كنیم به دوره بعد از اسلام خواهیم رسید كه نظام ساسانیان درهم شكسته شد و مسلمین بر ایران مسلط گردیدند . به علت فقدان اطلاعات كافی درمورد حقوق گمركی ایران همان قوانین دوره ساسانیان را ابقاء نمودند افراد ایرانی را هم به منصبهای ادارات گمركی برگزیدند .

در مورد قوانین و مقررات گمركی هم در ایران بعد از اسلام اطلاعات ناكافی می‌باشد ولی تاریخ اشاره‌ای به وضع قوانین گمركی از طرف خلیفه ثانی عمر بن خطاب می‌كند حقوق گمركی كه عمر وضع كرد به سه دسته قابل تقسیم می‌باشد

1 – حقوق گمركی كه باید از یهودیها و نصاریها دریافت گردد ، معادل یك درهم از هر 20 درهم بود (5% ارزش كالا) .

2 – حقوق گمركی كه از خود مسلمانان باید دریافت می‌شد از هر 40 درهم یك درهم بود (5/2%ارزش كالا) . 3 – اخذ حقوق گمركی از اعرابی كه زیرنظر حكومت اسلامی اداره نمی‌شدند عبارت بود از هر 10 درهم یك درهم (10% ارزش كالا) . درآن زمان مال التجاره تجار از نظر داخلی از حقوق گمركی معاف بوده است . بعد از آن حكومت خلفا به پایان رسد حكومت بنی‌امیه یكسری قوانین مربوط به گمرك را پیاده كرد از آن جمله اعشار كشتی‌ها بوده كه ده یك مال التجاره كشتی‌ها را به صورت عینی یا نقدی می‌گرفته‌اند . درزمان خلفای عباسی بواسطه افزایش تجارت میزان این نوع حقوق گمركی افزایش چشمگیری را نشان می‌دهد ، به طوری كه كالاهای مورد معامله در داخل كشور هم شامل حقوق گمركی می‌گردیده است . این وضع همچنان ادامه می‌یابد و به علت عدم ثبات سیاسی كشور و نزاع و كشمكش و روی كار آمدن متناوب چند سلسله از جمله طاهریان ، صفاریان ، سامانیان ، غزنویان و سلجوقیان این وضعیت حالت اسفناك‌تری به خود می‌گیرد، به طوریكه در زمان سلجوقیان بعضی از احكام در چهار سوقها و بازارها نیزاز اجناس و كالاها وجوهی را دریافت می‌كرده اند . در زمان چنگیزخان ، وی مصمم شد كه راهها را امن نماید و حافظانی به نام ((قراقچیان)) بر سر راهها نهد و قرار بر آن شد كه از امتعه تاجرین مقداری كه لایق خان باشد به وی داده شود . بعد از افزایش روز افزون قدرت حكومت چنگیز و به دست گیری كشورهای متفاوت به دست اولادان او مأمورینی به اسم ((تتقاول)) در راهها گذارده شد كه مأمور وصول حقوق و عوارض گمركی بوده‌اند . در آن زمان مال التجاره تجار در بین راه مورد حمله دزدان قرار می‌گرفت ولی این حمله‌ها به مراتب اثر زیان آور كمتری نسبت به حقوق و عوارضی كه تتفاولها دریافت می‌كردند ، بوده است . غازان خان بعدا دزدان را تا حدزیادی از بین بردومیزان تقریبا متعادلی از نظر عوارض گمركی در نظر گرفت. در دوران صفویه ، شاه عباس پس از اینكه توانست ارتشی منظم و قوی برای خود تدارك ببیند شروع به اصلاحات داخلی كرده و به امور مالی و گمركی ایران سر و سامان بخشید و دفاتر منظم ورود و خروج كالا را تنظیم و خزانه مركزی را به نحو كاملتری پایه‌ریزی نمود . او شروع به بسط و توسعه تجارت خارجی نمود . در دوران صفویه در رابطه با سرقت مال التجاره افراد هم تضمین‌هایی ایجاد شده بود كه اگر تاجری كالایش به سرقت برود حاكم آن منطقه باید برحسب اسناد و مدارك موجود در نزد تاجر غرامت كالا را بپردازد و در یافتن كالای مسروقه خیلی تلاش می‌نمودند و از اینكه خبر این سرقت به گوش شاه برسد واقعا بیمناك بودند .

در زمان صفویه طبق اطلاعات موثق می‌توان اظهارنمود كه در بندرعباس و بندرلنگه ، و جزیره هرمز ادارات گمركی وجود داشته است . در دوران زندیه از نظر درآمدی ، ایران وضعیت مناسبی داشته است ولی یكی از مهمترین اقدامات درمورد آزادی بازرگانی اروپائیان در ایران در همین دوره و به دست كریم خان زند به مرحله اجرا درآمده است . وی در فرمانی به سال 1176 هجری قمری مطابق با 1762 میلادی چنین بیان داشته است : ((بر همه اجناس كه انگلیسی‌ها از راه بوشهر یا هر بندر دیگر خلیج وارد و صادر می‌كنند عوارض تعلق نخواهد گرفت … و می‌توانند اجناس خود را بدون حقوق گمركی به همه نقاط ایران بفرستند .

آنچه در خود بوشهر یا جای دیگر می‌فروشند ، شیخ یا حاكم می‌تواند فقط 30% از تجار حق صدور وصول كند و هیچ ملت دیگر اروپایی یا سایر افراد مگر كمپانی انگلیسی حق ندارد اجناس پشمی به هیچ یك از بنادر خلیج وارد كنند … و از این پس در برابر كالاهایی كه از روسیه به ایران می‌برند و خریدهایی كه در برابر آنها با ایرانیان و دیگران می‌كنند و آنچه در آنجا می‌خرند و مبادله می‌كنند گمرك ندهند … و نیز اگر اتباع روسیه بخواهند از قلمرو كشور ایران برای كارهای بازرگانی به هندوستان یا كشورهای دیگر بروند ، در عبور و مرور ایشان چه از راه خشكی و چه از راه دریا گمركی گرفته نخواهد شد و هیچگونه عوارضی به دولت ایران نخواهند داد …)) در دوران قاجار مهمترین عهدنامه‌ای كه با یكی از همسایگان یعنی روسیه منعقد شد استقلال گمركی ایران را خدشه‌دار نمود و علت این قرارداد جنگی بود كه مابین ایران و روسیه درگرفت و در تاریخ 29 شوال 1228 مطابق با اكتبر 1813 در قریه گلستان عهدنامه صلح امضاء شد . در فصل نهم عهدنامه مذكور مقرر گردیده كه از مال‌التجاره مملكتین صدی پنج قیمت مال التجاره اخذ گردد .

این تعهد اگر چه اختیار دولت ایران را در تغییر و تبدیل میزان حقوق گمركی واردات و صادرات سلب می‌نمود ولی تا حدودی می‌توان به این موضوع كه این قرارداد حالت دو جانبه داشته است امیدوار بود، چون ازدیاد حقوق گمركی از طرف روسیه لازمه‌اش جلب رضایت دولت ایران بوده است و از طرف دیگر بدون اطلاع دولت ایران كم و اضافه كردن حقوق و تعرفه‌های گمركی باعث بی‌اثر شدن مفاد این عهدنامه می‌گردیده است ، ولی از ضربه‌‌ زدنهای این عهدنامه نمی‌توان به هیچ عنوان چشم پوشید مثلا اخذ صدی پنج از مال التجاره در مورد تمام كالاها یكسان بوده و خود یك عامل در جهت اعمال نابرابری كالاهای وارداتی و صادراتی می‌باشد زیرا برای كالاهای ضروری و تجملاتی هیچ گونه حد و مرزی مشخص نشده بود و هر دو تابع این قانون می‌شده‌اند . بعد از ده سال ازعهدنامه گلستان ، در تاریخ 1238 عهدنامه‌ای فیمابین دولتین ایران و عثمانی بسته شد . در ماده دوم آن مقرر گردیده است كه از مال التجاره ایران و عثمانی زیاده بر حقوق گمركی چیزی مطالبه نشود . در سال 1243 هجری قمری مطابق با 1828 میلادی عهدنامه صلحی ما بین ایران و روسیه در قریه تركمنچای نزدیكی میانج منعقد گردید . به موجب فصل دهم عهدنامه مزبور قرار شد كه برای استقرار روابط تجاری بین دو مملكت مقاوله نامه علیحده منعقد گردد . در همان روز و تاریخ ، عهدنامه تجاری تدوین و امضاء شد كه مفهوم فصل سوم آن از این قرار است : ((كلیه اجناس و مال التجاره مورد معامله بین دو كشور همان صدی پنج ارزش مال التجاره دریافت می‌گردد.)) در تاریخ 1246 هجری فرمانی از طرف فتحعلی شاه صادر گردید كه به موجب آن حقوق گمركی در تمام سرحدهای مملكت در موقع ورود و خروج مال التجاره صدی پنج قیمت امتعه و اجناس تجارتی معین شده است .

در حقیقت می‌توان گفت كه رژیم معاهده تركمنچای را عمومیت داده و به جاری تعرفه عمومی قرار داده است و این اولین فرمانی است ك درخصوص تعرفه گمركی در زمان قاجاریه صادر گردیده است . در سال 1315 هجری سه نفر بلژیكی به خدمت در گمرك ایران دعوت شدند . یكی از این سه نفر ژوزف نوز معروف بود . نوز در سال 1316 مشغول مطالعات شده و در سال 1317 رسم اجاره گمرك را برانداخته و در تاریخ 18 ذی‌الحجه 1318 نیز فرمان الغای عوارض داخلی را از جانب شاه صادر نمود . نوز در همین ایام شروع به تشكیلات جدید گمرك نمود و وزیر پست گردید .

در ایران همانطوریكه ذكر آن رفت از قدیم‌الایام تشكیلات گمركی وجود داشته است .در زمان قاجاریه مانند صفویه ادارات گمرك مرتبا صورتحسابهای خود را در دو نسخه به‌اداره مركزی مالیه ارسال می‌داشته‌اند. در زمان ناصرالدین شاه كه وزراء انتخاب شدند ، رئیس كل گمرك ایران را نیز وزیر گفتند ، مثل اینكه امین السلطان وزیر كل گمرك بوده است . آخرین وزیر گمركی ایران هم نوز بلژیكی است چون بعد از اعلان مشروطیت گمرك جزء مالیه مملكت قرار گرفته است . رفته رفته ، تشكیلات گمركی در تمام نقاط مرزی كشور بسط و توسعه یافت و نوز رئیس مستشاران بلژیكی كه شخصی مدبر و فعال بود ، به طرز شایسته گمركات ایران را اداره می‌نمود . خلاصه اینكه مستشاران بلژیكی قریب مدت 36 سال در ایران به خدمت اشتغال داشتند و در این مدت سه تعرفه گمركی تنظیم و برای وصول حقوق و عوارض گمركی به مورد اجراء گذارده شد .

پس از خاتمه خدمت مستشاران بلژیكی و عزیمت آنان از ایران و واگذاری اداره گمرك به مأمورین ایرانی بنا به مقتضیات زمان و سیاست مالی و اقتصادی دولت، تعرفه گمركی چند بار تغییر پیدا كرد: یكدفعه به موجب قانون 31 اردیبهشت 1315 تعرفه جدیدی به مورد اجرا گذاشته شد كه 90% آن از روی وزن و تحت 1216 شماره تدوین و تا سال 1320 مآخذ وصول حقوق و عوارض گمركی بود . سپس تعرفه‌ای براساس تعرفه جامعه ملل سابق تنظیم شد كه در 22 تیرماه 1330 به موقع اجرا گذاشته شد و از تمام تعرفه‌های قبلی مفصل تر و شامل 22 فصل و 2204 ردیف بوده است . تعرفه مذكور نیز در سال 1329 تغییر یافت و اصلاحاتی در آن بع عمل آمد و تا سال 1332 تدریجا مورد اصلاحات مجددی قرار گرفت ، آخرین تعرفه گمركی در حال اجرا در این دوره ، تعرفه مصوب 6 تیرماه 1334 بوده است .

قانون تعرفه و آئین نامه آن در سال 1337 براساس تعرفه ژنو به تصویب رسید كه تا سال 1351 اجرا می‌شد . در سال 1350 قانون امور گمركی به تصویب رسید كه براساس بروكسل تنظیم گردیده و آئین نامه اجرایی آن در سال 1351 به تصویب رسید . در سالهای بعد از 1351 براساس نیاز به سازگاری مواد و مفاد قانون امور گمركی و آئین نامه اجرایی كه با روند اقتصادی ، اداری و سیاسی كشور اصلاحاتی به شرح موجود در قانون امور گمركی و آئین نامه اجرایی آن به عمل آمد كه این اصلاحات به صورت زیر نویس در صفحات مرتبط به مواد اصلاح شده درج و به چاپ رسیده است دانستنی های درمورد گمرک: کنوانسیون A.T.A این کنوانسیون زیر نظر شورای همکاری گمرکی (CCC)Customs co-operation council در سال 1962 ایجاد گردید . مقررات این کنوانسیون اجازه ورود موقت کالاهای مشخصی را به کشورهای‌ثالث صادر نموده مشروط برآنکه صاحبان کالا بدون هیچگونه قصوری کالا را دوباره تحت همان شرایط اولیه ، از کشور ثالث خارج نمایند . کارنه ATA توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی INTERNATIONAL CHAMBER COMMERCE (ICC) به مرکزیت پاریس که نقش هماهنگ کننده رادارد صادر می‌گردد. کالاهای تحت پوشش کارنه ATA به شرح زیر است : – نمونه‌های کالای تجاری و فیلم‌های تبلیغاتی – محمولات جهت ارائه در نمایشگاهها – انواع وسایل مشخص شغلی و حرفه‌ای کارنه ATA علاوه بر کشورهای اروپائی توسط سایر کشورهای عضو نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد و معمولا دریافت چنین کارنه‌ای بعهده صاحب کالا است . ایران نیز از کشورهای عضو کنوانسیون ATA است . اما بعلت مشخص نبودن موسسه ضامن ملی در کشور ، از مقررات و تسهیلات آن استفاده نمی‌شود .

دفترچه A.T.A یک سند بین‌المللی گمرکی است که طبق مقررات کنوانسیون A.T.A وثیقه معتبری را از لحاظ بین‌المللی تشکیل می‌دهد و درعین حال ممکن است به جای اسناد داخلی ، مورد استفاده قرار گیرد . همچنین ، این سند ممکن است به عنوان وثیقه برای حقوق و عوارض ورودی به منظور تامین اجازه ورود موقت و جائی که ترانزیت کالا را اقتضاء نماید برای نظارت بر صدور موقت و ورود مجدد کالا (کالای برگشتی) پذیرفته شود که در این مدت از ضمانت بین‌المللی برخوردار نخواهد بود کنوانسیون گمرکی T.I.R کنوانسیون گمرکی سازمان ملل متحد در رابطه با حمل و نقل بین‌المللی کالا تحت پوشش کارنه نیز از مهمترین و جامع‌ترین مقررات گمرکی در سیستم ترانزیتی جاده‌ای می‌باشد که ناظر بر روابط بین حمل کننده ، گمرک و موسسه ضامن است. ازسال1975کنوانسیون تیر19 بار اصلاح شده است . آخرین اصلاحات کنوانسیون که از 17 فوریه 1999 قابل اجرا شده بهبود قابل ملاحظه‌ای در ارائه رویه TIR درسطوح ملی و بین‌المللی ایجاد نموده،امکان کنترل گمرکی را افزایش داده و همکاری بین‌الدول وهماهنگی اعضای اجرایی TIR را بهبود بخشیده است . تا بحال 64 کشور علاوه بر جامعه اروپا به این کنوانسیون ملحق شده‌اند . این کنوانسیون که به تیر 1975 معروف است .

مشتمل بر 64 ماده و 9 ضمیمه است . این سیستم تمام اروپا ، شمال آفریقا ، خاور نزدیک و خاورمیانه را پوشش می‌دهد. ایالات متحده آمریکا و کانادا و همچنین شیلی و اروگوئه در آمریکای جنوبی از اعضاء این کنوانسیون می‌باشند . سیستم تیر ممکن است در مورد حمل و نقل کانتینری کالا از طریق راه آهن و راههای آبی داخلی نیز به کار گرفته شود ، مشروط بر اینکه یک قسمت از سفر توسط جاده انجام پذیرد .

براساس این کنوانسیون حمل و نقل کالا از یک نقطه در گمرک مبدا به یک نقطه در گمرک مقصد از طریق قلمرو و سایر کشورهایی که لازم است عبور نماید ، بدون بازرسی گمرکی در طول مسیر مجاز می‌باشد . البته این عبور بدون بازرسی نیاز به اقدامات تعیین شده از قبل به شرح زیر دارد : – پلمپ وسیله نقلیه حامل کالا در گمرک مبدا – اجرای دستورالعملهای حفاظتی برای انواع محفظه و یا کانتینر ، بمنظور جلوگیری از هرگونه قاچاق – تامین پوشش هرگونه ریسکی درحقوق و عوارض گمرکی در طول سفر ، بدین منظور یک سلسله ضمانتهای بین‌المللی تحت پوشش این کنوانسیون ایجاد گردیده است ، که مهمترین و معتبرترین این ضمانت‌ها توسط سازمان ایرو (IRU) در ژنو ترتیب داده شده است . در جمهوری اسلامی ایران موسس ضامن ، اتاق بازرگانی و صنایع و معادن است که شرکتهای حمل و نقل ، با سپردن تضمینات لازم به موسسه ضامن کشور از تسهیلات کارنه تیر برخوردار می‌باشند . اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران به استناد ماده 6 کنوانسیون تیر به عنوان تنها موسسه ضامن و صادرکننده کارنه تیر در ایران شناخته شده و طبق تعهدی که در مقابل گمرک دارد ، به ازاء هر فقره کارنه تیر در قبال گمرک تا سقف 50 هزار دلار یا معادل ریالی آن ضامن پرداخت حقوق گمرکی، ‌سود بازرگانی ، عوارض و جرائم ناشی از هرگونه تخلف و تاخیر خواهد بود و اتاق مکلف است وجوه مذکور را ظرف مدت سه ماه از تاریخ مطالبه بپردازد .

اجرای قرارداد تیر و صدور گواهی قبولی برای وسایط نقلیه زمینی مورد استفاده در حمل و نقل بین‌المللی جاده‌ای بر عهده گمرک ایران است و از طریق اداره کل نظارت برترانزیت براجرای دقیق قرارداد تیر در گمرکات کشور نظارت می‌شود. دفترچه T.I.R (Transport International Road) یک سند بین‌المللی است که طبق مقررات کنوانسیون گمرکی حمل و نقل بین‌المللی جاده‌ای نام گمرکخانه‌های مجاز مبدا و مقصد (ورودی و خروجی) و راههای مجاز عبور کالای ترانزیتی که جز از طریق آنها ورود و خروج و یا عبور کالا و وسیله حمل تحت عنوان ترانزیت خارجی میسر نمی‌باشد ، از طریق مقامات گمرکی از قبل مشخص می‌گردد .

ترانزیت داخلی : ترانزیت داخلی عبارت است از کالای گمرک نشده‌ای که از گمرکخانه مجاز (مبدا) به گمرکخانه مجاز دیگری(مقصد) تحت عنوان ترانزیت داخلی اداری یا شخصی حمل و تحویل گردد . این کالا ممکن است در گمرک مبدا تخلیه و سپس ترانزیت گردد . کلیه مقررات و ارزیابی قطعی درمورد آن اعمال می‌گردد .

اظهارنامه در سه نسخه تنظیم و حقوق گمرکی و سود بازرگانی و عوارض مربوطه به صورت سپرده اخذ می‌شود ، فقط هزینه‌ها به صورت نقدی بطور قطعی دریافت می‌شود.

مراحل ثبت سفارش مراحل انجام ثبت سفارش جهت واردات کالا عبارت است از :

1 – آگاهی از تعرفه کالای مورد ثبت سفارش . (صاحب کالا قبل از ورود کالا چنانچه تعرفه صحیح کالای خود را نداند یا در تشخیص آن تردید داشته باشد ، میتواند از گمرک ایران تعرفه صحیح کالای خود را استعلام نماید .)

2 – اخذ پروفرما از فروشنده کالا .

3 – مراجعه به معاونت بازرگانی خارجی جهت تکمیل فرم ثبت سفارش .

4 – اخذ مجوز ورود کالا طبق جدول مقررات صادرات و واردات از سازمانهای ذیربط .

5 – مراجعه به شرکت بیمه و اخذ بیمه نامه

6 – اقدام به ثبت سفارش در بانک واسطه معامله بمنظور ثبت سفارش کالا (پس از تکمیل فرم تقاضا برای گشایش اعتبار بانضمام فرم بانکی و پروفرما و بیمه‌نامه اجازه نامه نسبت به پرداخت حق ثبت سفارش اقدام گردد .

حق ثبت سفارش حق ثبت سفارش عبارت از میزان و مبلغی است که به موجب قانون بودجه هر سال تعیین می‌گردد و به بعضی کالاهای وارده به کشور اعم از اینکه از طریق سیستم بانکی یا خارجی ازسیستم بانکی سفارش گردیده باشند ، تعلق می‌گیرد که مبلغ CIF(فوب + کرایه و بیمه‌نامه) و به میزان هر دلار 275 ریال (براساس 1379) وصول می‌شود . حق ثبت سفارش ممکن است در زمان گشایش اعتبار در بانک پرداخت گردد و یا در زمان ترخیص کالا در گمرک وصول شود. در ضمن برای کلیه کالاها صرفنظر از تاریخ ورود کالا یا اظهار به گمرک ، حق ثبت سفارش به میزان مقرر در زمان ثبت سفارش پرداخت خواهد شد . برای ثیت نام در دوره آموزش گمرک کلیک کنید. کالاهائی که از پرداخت حق ثبت سفارش معاف هستند عبارتند از :

1 – کالاهای مسافری

2 – کالاهای هدیه و سوغات وارده از طریق پست

3 – به موجب تبصره 14 قانون بودجه سال 1379 کالاهای اساسی شامل (گندم ، قند ، شکر ، چای ، روغن نباتی ، برنج ، گوشت قرمز ، شیر ، کود و سم و بذر ، واکسن ، سموم دامی) اعم از یارانه‌ای و غیریارانه‌ای و کاغذ و کالاهای وارداتی مربوط به طرحهای بیع متقابل و سرمایه‌گذاری خارجی و خرید خارجی بخش فرهنگ از جمله صدا و سیما از حق ثبت سفارش معاف می‌باشند . واردات واردات کالا به دو منظور صورت می‌پذیرد که عبارت است از :

الف – ورود قطعی

ب – ورود موقت

الف ) واردات قطعی منظور از واردات قطعی ، کالاهائی هستند که برای مصرف یافروش سفارش شده و به کشور وارد و با انجام تشریفات قطعی گمرکی ترخیص می‌شوند .انواع واردات عبارتند از

1 – واردات در مقابل صادرات (ارز صادراتی غیرنفتی

2 – واردات به صورت گشایش اعتبار (ارز)

3 – واردات به صورت بدون انتقال ارز

4 – واردات از مناطق آزاد تجاری ، صنعتی

5 – واردات مبادلات مرزی (تعاونی مرزنشینان)

6 – واردات مبادلات پیله‌وری

7 – واردات از بازارچه‌های مرزی

8 – واردات کالا از طریق پست

1 – واردات در مقابل صادرات (ارز صادرات غیرنفتی) صادرکنندگان کالاهای غیرنفتی مجازخواهند بود در مقابل صادرات کالاهای خود، کالاهای قابل ورودی را که از طرف وزارت بازرگانی یا ستاد پشتیبانی برنامه تنظیم بازار اعلام می‌گردد ، وارد نمایند و یا اینکه از محل صادرات دیگران با استفاده از واریزنامه صادراتی اقدام به ورود کالاهای اعلام شده مذکور بنمایند.

2 – واردات به صورت گشایش اعتبار (ارزاینگونه واردات به صورت اعتباری اسنادی یا بروات اسنادی از طریق بانک گشایش کننده اعتبار انجام می‌گیرد و شامل انواع زیر می‌باشد .

الف – انواع اعتبارات اسناد

ب – انواع بروات اسناد

الف – انواع اعتبارات اسنادی :

1 – اعتبار اسنادی برگشت‌پذیر

2 – اعتبار اسنادی برگشت‌ناپذیر

3 – اعتبار اسنادی تایید شده

4 – اعتبار اسنادی گردان

5 – اعتبار اسنادی قابل انتقال

6 – اعتبار اسنادی یک ، دو و یا چند مرحله‌ای

7 – اعتبار اسنادی فرعی

8 – اعتبار اسنادی اتکائی

ب – انواع برات :

1 – برات ساده

2 – برات اسنادی(برات مستند) بررسی مسایل مربوطه به مدیریت گمرک ایران فهرست مبادي مجاز گمركات كشور بر اساس نوع وظايف و رويه هاي گمركي درويه ها و تشريفات قانوني مورد عمل در هر يك از آنها به شرح ذيل اعلام ميگردد . ورود و خروج كالا جزء از طريق مبادي مجاز اعلام شده كه گمرك جهت اجراي مقررات مربوطه در آنها حضور دارد ، ممنوع است و اقدام به ورود و خروج كالا برخلاف ترتيب فوق از مصاديق قاچاق بوده و با متخلفان برابر موازين قانوني برخورد خواهد شد .

بديهي است انجام وظايف محوله و رويه هاي مورد عمل در هر يك از گمركات فوق ، وفق مجوزهاي صادره از طريق واحدهاي ستادي ذيربط گمرك ايران و با رعايت قوانين و مقررات مربوطه انجام ميگيرد و هر گونه تغيير در فهرست مزبور و اضافه كردن هر گونه رويه و وظيفه جديد از اين تاريخ به بعد موكول به تامين شرايط لازم و موافقت و اعلام گمرك ايران خواهد بود. همچنين بر اساس قانون يكسان سازي تشريفات ورود و خروج كالا و خدمات از كشور مصوب 83/1/17 مجلس شوراي اسلامي ، كليه وارد كنندگان و صادر كنندگان اعم از وزارتخانه ها و موسسه ها و شركتهاي دولتي و غيردولتي و نهادهاي عمومي غير دولتي و كليه اشخاص حقيقي و حقوقي و موسسات خيريه موظفند كالاهاي وارداتي و صادراتي خود را با تسليم اظهارنامه گمركي و انجام تشريفات لازم از اسكلهها، فرودگاهها و مرزهاي مجاز فوق مطابق با دستورالعمل هاي گمرك ايران وارد و يا صادر نمايند، در غير اين صورت مشمول مقررات قاچاق كالا خواهد بود. مقررات مسافری: مقررات خروج كالای همراه مسافر مسافران خروجی اعم از اینكه ایرانی و یا خارجی باشند می‌توانند علاوه بر وسایل سفر و لوازم شخصی ، كالاهای ایرانی به هر میزان و كالای غیرایرانی تا سقف 160 دلار همراه خود خارج نمایند مشروط بر آنكه هر دو كالا جنبه تجاری و منع شرعی و قانونی نداشته باشد . مسافرین خروجی از مرز هوایی كه دارای بلیط و گذرنامه باشند می‌توانند یك تخته فرش دستباف را با متراژ حداكثر 6 مترمربع پس از انجام كارشناسی توسط گمرك بهمراه خود از كشور خارج نمایند منوط به اینكه فرشهای موردنظر دارای قدمت و عتیقه نبوده و نیز دارای جنبه میراث فرهنگی و تصاویر مغایر با شئونات اسلامی نباشد .

در ضمن خروج فرش توسط مسافرانی كه عازم كشورهای امارات متحده عربی – عربستان و سوریه می‌باشند ممنوع می‌باشد . به مسافرانی كه گذرنامه مستقل ندارند و نامشان در گذرنامه دیگری به عنوان ((همراه)) درج شده است اجازه خارج كردن فرش داده نمی‌شود .

از جمله كالاهایی كه مسافران خروجی می‌توانند با خود همراه داشته باشند میزان سه كیلوگرم خاویار ممهور به مهر یا پلمپ شركت شیلات بوده كه باید قبض خرید فروشگاه شیلات را نیز به همراه داشته باشند . خروج تابلوی نقاشی و سایر آثار فرهنگی و هنری نیز به شرط آنكه جنبه تجاری نداشته و درحد مصرف شخصی باشد ، با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجاز می‌باشد . مطابق بخشنامه بانك مركزی مسافرین خروجی می‌توانند حداكثر یكصد و پنجاه گرم از انواع مصنوعات طلا متعلق به خود را همراه داشته باشند . چنانچه زیورآلات مورد بحث مزین به سنگهای گرانبها از قبیل الماس ، زمرد و برلیان باشد ، نبایستی وزن نگین منصوب به آنها از اجزاء قیراط تجاوز نماید . خروج مصنوعات و ظروف نقره توسط مسافر حداكثر تا میزان سه كیلوگرم مجاز می‌باشد . مشروط براینكه اشیا مذكور از زمره آثار فرهنگی و تاریخی محسوب نگردد .

خروج زعفران به همراه مسافر مجاز وحداكثر به ازای هر گذرنامه یكصدگرم می‌باشد .

خروج خشكبار به همراه مسافر بلامانع است . به استثنای پسته كه به ازای هر گذرنامه حداكثر ده كیلوگرم مجاز خواهد بود .

حسب نظر بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران حداكثر ارز مجاز برای خروج توسط دارنده گذرنامه معادل 1000 دلار (اسكناس ، چك مسافرتی و یا تركیبی از هر دو) و به ازای هر مسافر همراه معادل 500 دلار است . خروج ارز بیش از حد مجاز مستلزم داشتن اظهارنامه یا گواهی انتقال از طریق شبكه بانكی كشور است. خروج لیر سوریه ، ریال عربستان ، دینار عراق ، لیر لبنان ، درهم امارات متحده عربی و افغانی (واحد پول افغانستان) و روبل روسیه به صورت مسافری و تجاری ممنوع است . خروج پول رایج جمهوری اسلامی ایرا ن به میزان 500 هزار ریال به همراه مسافر مجاز است . مسافرانی كه عازم زیارت عتبات و سایر سفرهای زیارتی هستند تنها مجاز هستند لوازم شخصی خود را درحد متعارف همراه داشته باشند . خروج هر نوع كالای دیگر از جمله فرش ، پسته ، مغز پسته ، خشكبار، انگشتر، تسبیح، صنایع‌دستی‌و… به‌هرمقداركه‌باشدتوسط این‌گروه ازمسافران ممنوع است. مسافر می‌تواند حداقل 24 ساعت قبل از پرواز به گمرك مراجعه و با ارائه بلیط و گذرنامه پس از انجام تشریفات گمركی كالای خود را تحویل شركت حمل و نقل هوایی نماید . خروج كتب و نشریات و نوار كاست و فیلم كه نشر و پخش آنها ممنوع نیست مجاز است مشروط بر اینكه توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی كنترل و مجوز خروج صادر نماید . (به شرط غیرتجاری بودن) مسافر خروجی می‌تواند آلات موسیقی خود را از كشور خارج نماید مشروط بر اینكه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز داشته باشد .(در صورتیكه جنبه مصرف شخصی داشته باشد) . مسافرین خروجی می‌توانند آلات و ابزار دستی خود را كه متناسب با حرفه شخصی مسافر باشد با خود از كشور خارج نماید . مسافرین خروجی می‌توانند دوربین فیلمبرداری ، تلفن همراه ، رایانه كیفی خود را خارج نمایند مشروط بر اینكه توسط مامور گمرك در گذرنامه مسافر ثبت گردد تا در هنگام برگشت به میهن دچار مشكل نشوند . كارمندان دولت كه برای انجام ماموریت به خارج از كشور اعزام می‌شود و ایرانیانی كه اقامت خود را در خارج قرار می‌دهند و یا خارجیانی كه بطور رسمی در ایران اقامت دارند و یا به كار یا تحصیلات حوزوی یا دانشگاهی اشتغال دارند در پایان اقامت یا كار یا تحصیل می‌توانند لوازم مستعمل خود را درحد متعارف بدون مجوز از كشور خارج نمایند . فهرست كالاهایی كه خروج آنها توسط مسافر ممنوع است

1 – خروج هرگونه اشیاء عتیقه و هنری با قدمت بیش از یكصد سال و خروج هرگونه شیء زیرخاكی؛

2 – هرگونه كتب خطی ، اوراق مینیاتور ، قطعات خوشنویسی خط و كتب چاپ سنگی ؛

3 – انواع سكه و سنگهای گرانبها

4 – هرگونه اسلحه و مهمات و تجهیزات نظامی ؛

5 – هرگونه مواد مخدر ؛

6 – هر نوع كالائی كه صدور آنه به موجب قانون یا شرع اسلام یا قانون ممنوع می‌باشد.

7 – هرنوع كالای اساسی صادرات همراه مسافر به كشورهای مشترك المنافع: (CIS) براساس بند 24 تصویبنامه شماره 35985/ت20035 هـ مورخ 3/6/1377 هیئت محترم وزیران كه مقرر می‌دارد (با توجه به شرایط بازار مالی و پولی كشورهای مستقل مشترك‌المنافع بویژه كشور روسیه ، روشهای صادرات كالا برای فروش در بازارهای كوچك آن منطقه از جمله روش صادرات همراه مسافر بررسی روشهای مناسب و معقول و قابل قبول برای این كار تهیه و به اجرا گذاشته شود. وزارت بازرگانی ((مركز توسعه صادرات ایران)) مسئول اجرای این بند است ) . دستورالعمل ذیل جهت اجرا ابلاغ می‌گردد . ماده

1 – توریستها و اتباع كشورهای مشترك‌المنافع كه به جمهوری اسلامی ایران مسافرت می‌نمایند مجاز خواهند بود برابر مقدار ارزی كه به سیستم بانكی كشور اظهار و اعلامیه ارزی دریافت داشته‌اند اقدام به خروج كالای صادراتی بهمراه خود از كشور نمایند .

تبصره 1 : خروج كالا تا سقف یك هزار دلار توسط واجدین شرایط ماده 1 نیازی به اظهار به سیستم بانكی كشور و دریافت اعلامیه ارزی ندارد .

تبصره 2 : نرخ خرید ارزی مسافرین فوق قیمت ارز واریزنامه‌ای در روز قبل (نرخ صادراتی + قیمت واریزنامه در بازار بورس) خواهد بود .

تبصره 3 : خروج كالاهای همراه مسافر به هر میزان نیاز به مجوز و گواهیهای رایج ندارد .

تبصره 4 : خروج كالاهای صادراتی مجاز برای مسافرین كشورهای (CIS) نیاز به ارائه كارت بازرگانی ندارد .

تبصره 5 : مبنای ارزیابی كالاهای همراه مسافر نرخهای مصوب كمیته دائمی قیمت‌گذاری كالاهای صادراتی مستقر در مركز توسعه صادرات ایران می‌باشد .

تبصره 6 : در زمان خروج كالا در هرمورد كه نرخ مصوب اعلام نگردیده باشد جهت جلوگیری از بروز هرگونه مشكل برای مسافرین ، تعیین نرخ بر عهده گمرك مربوطه می باشد .

ماده 2 : مسافران ایرانی عازم كشورهای مستقل مشترك‌المنافع (CIS) مجاز به خروج كالاهای مجاز صادراتی بهمراه خود به میزان پانصد دلار آمریكا می‌باشند. خروج كالا بیش از این مبلغ تنها زمانی مجاز است كه با ارز منشاء خارجی و طبق اعلامیه ارزی بانكهای ایرانی صورت پذیرد .

تبصره 1 : ترددهای مرزی نیز شامل مقررات فوق می‌باشد .

تبصره 2 : خروج اینگونه كالاها به میزان نیاز به ارائه مجوز و گواهیهای رایج صادرات ندارد .

تبصره 3 : مبنای ارزیابی كالاهای همراه مسافر نرخهای مصوب كمیته دائمی قیمت‌گذاری كالاهای صادراتی مستقر در مركز توسعه صادرات ایران می باشد.

ماده 3‌ : گمرك ایران آمار صادرات مسافری را در سرفصل معین و به صورت ارزی همه ماهه به همراه آمار صادرات غیرنفتی كشور اعلام خواهد نمود . هرگاه گمرك صلاح بداند در مبادی خروجی از مسافر می‌خواهد اظهارنامه‌ای كه به او ارائه می‌شود تنظیم و به گمرك تسلیم دارد تا گمرك براساس اظهار كتبی صاحب كالا (مسافر) به بازدید محموله او اقدام نماید . تذكر : هرگونه اظهار خلاف و اختفای كالا از دید مامورین گمرك تخلف یا قاچاق محسوب شده و با متخلف برابر مقررات قاچاق رفتار خواهد شد . ارسال كالا (فریت:) (Fright) باری است كه مسافر حداقل 24 ساعت قبل از پرواز و پس از تشریفات گمرك آن را به شركت حمل و نقل با ارائه بلیط و پاسپورت تحویل و برای آن بارنامه صادرمی‌شود . كالای فریت شده می‌بایستی یك ماه قبل و یا یك ماه بعد از خود مسافر به ایران برسد مشروط بر اینكه فرستنده و گیرنده كالا خود مسافر بوده و در زمانی كه در خارج از كشور بوده فریت كرده باشد . شرایط مربوط به ایرانیان مقیم خارج كه برای اقامت دائم به كشور وارد می‌شوند و یا كسانی كه بیش از یكسال خارج از كشور بوده‌اند ، در صفحات آتی ذكر خواهد شد. برای ترخیص كالای فریت شده بارنامه و ترخیصیه كه توسط شركت حمل و نقل صادر می‌شود ، گذرنامه و همچنین حضور صاحب كالا الزامی است . لوازم خانه و اشیاء شخصی مستعمل ایرانیان با هر نوع گذرنامه (عادی – دانشجویی – خدمت – سیاسی) كه مدت اقامت آنان در خارج یكسال تمام و یا بیشتر بوده و ششماه آخر آن متوالی باشد و همچنین لوازم منزل و اشیاء مستعمل اتباع خارجه كه برای اقامت به ایران وارد می‌شوند از پرداخت حقوق گمركی و سود بازرگانی معاف می‌باشد . مشروط براینكه

الف ) لوازم و اشیاء مزبور از كشور محل اقامت مسافر حمل و یكماه قبل تا نه ماه بعد از ورود مسافر به گمرك برسد مگر در موارد قوه قهریه (فورس ماژور) به تشخیص كمیسیون رسیدگی به اختلافات گمركی .

ب ) لوازم و اشیاء مزبور با وضع و شئون اجتماعی مسافر متناسب بوده و جنبه تجاری نداشته باشد .

ج ) ظرف مدت 5 سال قبل از آن از چنین معافیتی استفاده نكرده باشد . تبصره 1 : این قانون شامل ایرانیان مقیم خارج كه برای اقامت دائم به ایران بازمی‌گردندنیزمی‌شود.

تبصره 2 : كارمندان دولت كه برای انجام ماموریت یكساله یا بیشتر به خارج اعزام می‌شوند در صورتیكه قبل از پایان ماموریت و توقف یكساله از خارج احضار شوند مشمول شرط مدت یكسال توقف مذكور در این بند نخواهد بود . منظور از اشیاء و لوازم شخصی مذكور در این قانون ، اشیائی است كه عرفا فقط مورد استفاده صاحب آن قرارگیرد و منظور از لوازم منزل لوازمی است كه عرفا مورد استفاده صاحب آن اشیاء هنگام اقامت در یك محل باشد . مسافر لوازم منزل مستعمل مشمول بند 6 ماده 37 قانون امور گمركی را می‌تواند از هر نوع یكدستگاه با معافیت ترخیص نماید ، در صورتیكه دو دستگاه داشته باشد برای یك دستگاه مازاد در صورت داشتن شرایط ترخیص طبق رویه جاری با پرداخت حقوق گمركی و سود بازرگانی بمیزان دو برابر و عوارض مربوطه ترخیص نماید . (مثل یخچال و فریزر و تلویزیون و …) ایرانیان مقیم خارج كه به كشور باز می‌گردند با داشتن شرایط اقامت یكسال و یا بیشتر كه ششماه آخر آن متوالی باشد می‌توانند آلات و ابزاردستی مربوط به كار یا حرفه خود را كه در مدت اقامت در خارج از آن استفاده می‌نموده همراه داشته باشد (این بند شامل حال اتباع خارجه كه برای اقامت یا كار به ایران وارد می‌شوند نیز میشود) . مسافران خارجی و سیاحان یا ایرانیان مقیم خارج از كشور كه با خودروی شخصی وارد كشور می‌شوند هرگاه برای خودرو مزبور جواز عبور (كارنه دوپاساژیا تریپتیك) از كانونهای‌جهانگردی كشورهای ملحق به قرارداد ورود موقت وسایط نقلیه شخصی در دست داشته باشند و به گمرك ورودی ارائه دهند می‌توانند تا سه ماه با توجه به اعتبار جواز عبور بدون التزام به تسلیم اظهارنامه یا تادیه وجه‌الضمانی به گمرك از وسیله نقلیه خود در كشور استفاده كنند ، و یا در مدت مزبور چندین بار با وسیله خود از راههای مجاز وارد و خارج شوند . اداره گمرك می‌تواند به درخواست متقاضی در صورت داشتن عذر موجه مدت استفاده از وسیله نقلیه در داخل كشور را حداكثر تا پایان مدت اعتبار جواز تمدید كند .

تبصره 1 : استفاده از مزایای این ماده موكول به این است كه جواز عبور دارای سه شرط باشد :

1 – جواز مزبور برای ورود وسیله نقلیه به ایران دارای اعتبار باشد

2 – مندرجات و اوصاف مذكور در جواز عبور با مشخصات وسیله نقلیه وارده مطابق باشد

3 – در هیچیك از قسمتهای مختلف جواز مزبور آثار قلم خوردگی یا حك یا اصلاح وجود نداشته باشد مگر این كه كانون صادر كننده جواز ، اصلاحی را كه بعمل آمده ، با مهر و امضای خود گواهی كرده باشد . تبصره : ایرانیان مقیم خارج از كشور به شرطی می‌توانند از مقررات این ماده استفاده كند كه قبل از ورود به ایران لااقل ششماه متوالی یا بیشتر در خارج اقامت داشته باشند .مسافران وارده از مناطق آزاد تجاری هم مثل سایر مسافرین ورودی از كشورهای خارج می‌توانند تا مبلغ 160 دلار كالا وارد نمایند . مسافران مناطق مذكورباارائه بلیط و كارت شناسایی معتبر می‌توانند طبق مقررات كالای همراه خود را ترخیص نمایند و با ارائه كارت مناطق آزاد فقط برای یكباردرسال می‌توان ازمعافیت مسافری استفاده نمود . اضافه بودن از حد سقف ارزش مقرر قانونی ، جنبه تجاری داشتن كالا و یا به دلایل دیگر ، نظیر ممنوعیت ورود و یا تكرار آن به حدی كه از جنبه مسافری خارج و به صورت یك روند تجاری درآمده باشد كه در این مورد كالا باید از كشور خارج گردد . این عمل را مرجوع نمودن كالا می‌نامند و گمرك با تنظیم صورت مجلس مرجوعی و ابلاغ به صاحب كالا در مهلت مقرر (چهارماه در گمركات زمینی و دو ماه در گمركات هوایی) توسط ذینفع باید از كشور خارج گردد . مسافرینی كه در یكسال بیش از یكبار مسافرت می‌نمایند هرگاه در مسافرتهای بعدی كالای غیرمجاز از همان نوعی كه در سفر یا سفرهای قبلی همراه‌آورده و براساس مفاد این ماده مرجوع كرده باشند ، مجددا وارد و به گمرك اظهار نمایند كالای مزبور دیگر قابل ترخیص و یا اعاده نبوده و باید بلافاصله نسبت به ضبط آن اقدام شود .(تبصره ذیل ماده 55 آ.ا.ق.ا.گ) هرگاه از سوی صاحب كالا ، كالای مرجوعی و یا كالای وارده در مهلت معینی كه قانون تعیین نموده (گمركات هوایی دو ماه و برای سایر گمركات 4 ماه) جهت اعاده به خارج و یا ترخیص اظهارنشود كالا متروكه می‌شود و پس از مهلت مقرر در اختیار سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیكی قرار می‌گیرد . كالای متروكه پس از تنظیم اظهارنامه متروكه و ارزیابی و ارزش گذاری و تعیین حقوق گمركی وسود بازرگانی و عوارض و هزینه‌های متعلقه عینا تحویل سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیكی میگردد و گمرك در آن حق هیچگونه دخل و تصرفی را ندارد .مسئولیت خسارت وارده به كالا و فقدان آن قبل از ورود به عهده شركت حمل و نقل می‌باشد . شركت حمل و نقل می‌بایستی كالا را صحیح و سالم تحویل صاحب كالا و یا انبار نماید و گمرك هیچگونه مسئولیتی در موارد فوق ندارد .(بعنوان مثال درگمرك امانات پستی شركت پست مسئولیت حفظ و نگهداری كالا را دارد نکته مشاورین مرکز در اسرع وقت با شما تماس گرفته و اطلاعات کاملی پیرامون دوره آموزش مجازی امور گمرک و مدرک معتبر پایان دوره آن در اختیارتان خواهند گذاشت. فهرست كالاهای مجاز برای مسافرین ورودی: مسافر می‌تواند كالاهای ذیل بشرح رعایت سقف ارزش و نداشتن جنبه تجاری وارد نماید :

1 – دستگاههای مورد استفاده در خانه ازنوع برقی ، گازی یا نفتی ، اعم از اینكه استفاده از آنها موكول به نصب در خانه و دریك محل مخصوص باشد یا در محل ثابتی در خانه جای داده شود یا قابل حمل باشد .

2 – اجزا و قطعات یدكی و ملزومات و دستگاههای موضوع بند یك

3 – اجزا و قطعات یدكی و ملزومات اتومبیلهای سواری ، موتور سیكلت و دوچرخه .

4 – لوازم سرمیز و آشپزخانه (خانه‌داری)

5 – لوازم شخصی ، اجزا و قطعات یدكی و ملزومات آن

6 – ساك و چمدان

7 – البسه ، كیف ، كفش

8 – پارچه

9 – مواد غذایی از جمله شیرینی ، شكلات ، تنقلات ، آبمیوه ، نوشابه غیرالكلی

10 – لوازم بهداشتی از قبیل : خمیردندان ، مسواك ، عطر ، ادكلن و غیره

11 – لوازم آرایشی و آرایشگری

12 – مواد و لوازم تدخین (از نوع مجاز)

13 – رایانه دستی یا كیفی و ملزومات آنها 14 – لوازم ورزشی

15 – لوازم التحریر(نوشت افزار)

16 – دوچرخه و سه چرخه

17 – گل مصنوعی

18 – تفنگ بادی

19 – فرش ماشینی

20 – ابزار دستی ، برقی و غیر برقی

21 – روزنامه ، مجله ، تقویم ، آلبوم و سایر محصولات صنعت چاپ

22 – اسباب بازی

23 – زیور آلات بدلی

24 – مودم – فاكس مودم

25 – دوربین دستی (هندی كم) كالاهای وارداتی مخصوص مسافران مناطق آزاد تجاری و صنعتی:

1 – مواد اولیه كارخانجات تولیدی

2 – قطعات موردنیاز صنایع قابل ذكر است كه كالای همراه مسافر نبایستی از انواع دارای منع شرعی و قانونی باشد . فهرست كالای ممنوع‌الورود توسط مسافرین

1 – مشروبات الكلی 2 – وسایل قمار 3 – اسلحه سرد و گرم و مواد محترقه و منفجره 4 – مواد مخدر 5 – نشریات ، تصاویر ، فیلم و عكس و هر نوع نوشته كه مخالف نظم عمومی یا شئون ملی یا عفت عمومی و یا مذهب رسمی كشور باشد . 6 – سایر كالاهایی كه منع شرعی و قانونی دارند . فهرست كالاهایی كه برای ورود نیازبه اخذ مجوز مخابرات دارند 1 – رادیو ، ضبط و پخش توام با رادیو 2 – بی سیم ، تلفن بی‌سیم ، تلفن همراه 3 – اسباب بازی كنترل دار 4 – فراخوان 5 – دزدگیر 6 – تاكی واكی 7 – قطعات الكترونیكی از قبیل برد و غیره واردات كارت بازرگانی كارت بازرگانی سندی است كه به موجب آن میتوان اقدام به صادرات و واردات كالا نمود و توسط شعب اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در تهران یا شهرستانها بنام متقاضیان اعم از اشخاص حقیقی (ایرانی و غیرایرانی) ، اشخاص حقوقی ،‌ صادر و در صورت تایید توسط واحد صدور كارت بازرگانی معتبر می‌باشد . ضوابط و شرایط و نحوه تمدید آن طبق آئیننامه اجرائی خواهد بود كه به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید . اشخاص و كالاهای ذیل نیاز به ارائه كارت بازرگانی ندارند :

1 – شركتهای تعاونی مرزنشینان

2 – ملوانان ایرانی شاغل در شناورهائی كه بین سواحل ایران و سایر كشورها در تردد هستند .

3 – پیله وران برای ورود كالاهای قابل ورود نیاز استان خود و استانهای همجوار در صورت اخذ كارت پیله وری و مجوز ورود از اداره بازرگانی شهر یا استان مربوطه .

4 – كارگران ایرانی شاغل در خارج از كشور در صورت داشتن كارنامه شغل از وزارت كار و امور اجتماعی .

5 – كالاهائی كه ورود آنها به تشخیص گمرك برای فروش نمی‌باشد .

6 – كالاهای مسافری .

7 – كالاهای هدیه و سوغات كه از طریق پست وارد می‌شوند . كالاهای تجاری كالاهایی كه به تشخیص گمرك برای فروش ، وارد یا صادر می‌گردد ، اعم از اینكه به همان شكل یا پس از انجام عملیات تولیدی ، تفكیك و بسته بندی به فروش برسد تجاری تلقی خواهد شد . تشریفات مربوطه به خرید كالا خریدار (وارد كننده) كالا به توجه به محلهای خرید و شرایط مربوط كه قبلا از طرق مختلف پیش‌بینی و بررسی نموده است ، اقدام به خرید می‌نماید . نحوه خرید از بازارهای خارجی و از طریق نمایشگاههای بین‌المللی ، بروشورهای تحقیقی و اتاق بازرگانی در ایران انجام می‌گیرد . خرید بخش دولتی بیشتر از طریق مناقصه و بخش عمومی بیشتر از طریق استعلام بهاء انجام می‌پذیرد . روشهای خرید كالا روشهای خرید كالا براساس اینكوترمز 1990 به شرح زیر است : EXW تحویل كالا در محل كار EXW FOB تحویل كالا روی عرشه كشتی یا روی كامیون BOARD) (FREE ON FAS تحویل كالا كنار كشتی (FREE ALONGSIDE SHIP) FCA به صورت تحویل در محل مقرر به حمل كننده (FREE CARRIER) CFR قیمت كالا و كرایه تا بندر مقصد (COST AND FREIGHT) CIF قیمت كالا و كرایه و بیمه تا بندر مقصد (COST,INSURANCE AND FREIGHT) CPT پرداخت كرایه حمل تا مقصد (CARRIAGE PAID TO) DAF تحویل كالا در مرز DELIVERED AT FRONTIER DES تحویل كالا روی عرشه كشتی در بندر مقصد DELIVERED EX SHIP DEQ تحویل كالا روی اسكله در بندر مقصد DELIVERED EX QUAY DDU تحویل كال در محل مقرر در مقصد بدون ترخیص و پرداخت حقوق و عوارض گمركی DELIVERED DUTY UNPAID DDP تحویل كال در محل مقرر در مقصد ب ترخیص و ب پرداخت حقوق و عوارض گمركی DELIVERED DUTY PAID برای ثیت نام در دوره آموزش گمرک کلیک کنید. مراحل ثبت سفارش مراحل انجام ثبت سفارش جهت واردات كالا عبارت است از :

1 – آگاهی از تعرفه كالای مورد ثبت سفارش . (صاحب كالا قبل از ورود كالا چنانچه تعرفه صحیح كالای خود را نداند یا در تشخیص آن تردید داشته باشد ، میتواند از گمرك ایران تعرفه صحیح كالای خود را استعلام نماید .)

2 – اخذ پروفرما از فروشنده كالا .

3 – مراجعه به معاونت بازرگانی خارجی جهت تكمیل فرم ثبت سفارش .

4 – اخذ مجوز ورود كالا طبق جدول مقررات صادرات و واردات از سازمانهای ذیربط .

5 – مراجعه به شركت بیمه و اخذ بیمه نامه

6 – اقدام به ثبت سفارش در بانك واسطه معامله بمنظور ثبت سفارش كالا (پس از تكمیل فرم تقاضا برای گشایش اعتبار بانضمام فرم بانكی و پروفرما و بیمه‌نامه اجازه نامه نسبت به پرداخت حق ثبت سفارش اقدام گردد . حق ثبت سفارش حق ثبت سفارش عبارت از میزان و مبلغی است كه به موجب قانون بودجه هر سال تعیین می‌گردد و به بعضی كالاهای وارده به كشور اعم از اینكه از طریق سیستم بانكی یا خارجی ازسیستم بانكی سفارش گردیده باشند ، تعلق می‌گیرد كه مبلغ CIF(فوب + كرایه و بیمه‌نامه) و به میزان هر دلار 275 ریال (براساس 1379) وصول می‌شود . حق ثبت سفارش ممكن است در زمان گشایش اعتبار در بانك پرداخت گردد و یا در زمان ترخیص كالا در گمرك وصول شود. در ضمن برای كلیه كالاها صرفنظر از تاریخ ورود كالا یا اظهار به گمرك ، حق ثبت سفارش به میزان مقرر در زمان ثبت سفارش پرداخت خواهد شد . كالاهائی كه از پرداخت حق ثبت سفارش معاف هستند عبارتند از :

1 – كالاهای مسافری 2 – كالاهای هدیه و سوغات وارده از طریق پست 3 – به موجب تبصره 14 قانون بودجه سال 1379 كالاهای اساسی شامل (گندم ، قند ، شكر ، چای ، روغن نباتی ، برنج ، گوشت قرمز ، شیر ، كود و سم و بذر ، واكسن ، سموم دامی) اعم از یارانه‌ای و غیریارانه‌ای و كاغذ و كالاهای وارداتی مربوط به طرحهای بیع متقابل و سرمایه‌گذاری خارجی و خرید خارجی بخش فرهنگ از جمله صدا و سیما از حق ثبت سفارش معاف می‌باشند . واردات واردات كالا به دو منظور صورت می‌پذیرد كه عبارت است از : الف – ورود قطعی ب – ورود موقت الف ) واردات قطعی منظور از واردات قطعی ، كالاهائی هستند كه برای مصرف یافروش سفارش شده و به كشور وارد و با انجام تشریفات قطعی گمركی ترخیص می‌شوند . انواع واردات عبارتند از : 1 – واردات در مقابل صادرات (ارز صادراتی غیرنفتی) 2 – واردات به صورت گشایش اعتبار (ارزی) 3 – واردات به صورت بدون انتقال ارز 4 – واردات از مناطق آزاد تجاری ، صنعتی 5 – واردات مبادلات مرزی (تعاونی مرزنشینان) 6 – واردات مبادلات پیله‌وری 7 – واردات از بازارچه‌های مرزی 8 – واردات كالا از طریق پست 1 – واردات در مقابل صادرات (ارز صادرات غیرنفتی)صادركنندگان كالاهای غیرنفتی مجازخواهند بود در مقابل صادرات كالاهای خود، كالاهای قابل ورودی را كه از طرف وزارت بازرگانی یا ستاد پشتیبانی برنامه تنظیم بازار اعلام می‌گردد ، وارد نمایند و یا اینكه از محل صادرات دیگران با استفاده از واریزنامه صادراتی اقدام به ورود كالاهای اعلام شده مذكور بنمایند . 2 – واردات به صورت گشایش اعتبار (ارزی) اینگونه واردات به صورت اعتباری اسنادی یا بروات اسنادی از طریق بانك گشایش كننده اعتبار انجام می‌گیرد و شامل انواع زیر می‌باشد .

الف – انواع اعتبارات اسنادی ب – انواع بروات اسنادی الف – انواع اعتبارات اسنادی :

1 – اعتبار اسنادی برگشت‌پذیر 2 – اعتبار اسنادی برگشت‌ناپذیر 3 – اعتبار اسنادی تایید شده 4 – اعتبار اسنادی گردان 5 – اعتبار اسنادی قابل انتقال 6 – اعتبار اسنادی یك ، دو و یا چند مرحله‌ای 7 – اعتبار اسنادی فرعی 8 – اعتبار اسنادی اتكائی

ب – انواع برات :

1 – برات ساده 2 – برات اسنادی(برات مستند) اشكال مختلف بروات اسنادی : 1 – برات دیداری 2 – برات مدت دار 3 – برات در مقابل تایید بخشی از ارزش كالا و قبول مانده 4 – برات در مقابل قبول 5 – برات رسید یا تعهد 3 – واردات قطعی كالا به صورت بدون انتقال ارز واردات قطعی كالا به صورت بدون انتقال ارز شامل آن قسمت از واردات می‌باشد كه خارج از سیستم بانكی عمل می‌شود و بابت ورود كالا هیچگونه ارزی از كشور خارج نمی‌گردد و باستناد مفاد ماده 38 آییننامه اجرائی قانون مقررات صادرات و واردات شامل : الف – قطعات یدكی ، ابزار برشی ، قالب نو یا مستعمل و نمونه كالا (برای تحقیق و كپی‌برداری) برای واحدهای تولیدی ، آموزشی یا تحقیقاتی همچنین نمونه دارو (فرآورده‌های داروئی ، مواد اولیه و جانبی) مواد بسته‌بندی آن و تجهیزات و ملزومات پزشكی و آزمایشگاهی و بهداشتی ،شیر و غذای كودك و كتب و نشریات و تجهیزات آزمایشگاهی و ملزومات تحقیقاتی علمی برای دانشگاههای علوم پزشكی در صورتیكه جنبه تجاری نداشته باشد ، راسا بنام واحد تولیدی یا موسسه آموزشی یا تحقیقاتی مربوط قابل ورود و ترخیص است . ب – در صورت كسر تخلیه ، ضایعات كالای وارداتی و مغایرت كالای وارداتی با كالای سفارش شده كه فروشنده خارجی ملزوم به ارسال كالای مجانی برای جبران خسارت می‌گردد ، كالای ارسالی با تشخیص گمرك ایران و موافقت وزارت بازرگانی قابل ورود و ترخیص است . تبصره : كسر تخلیه سی،كی،دی (Compelitly Knocked Down)CKDعبارت است از كالائی كه به صورت كاملا پیاده شده و مجزا از هم به سبب سهولت و اقتصادی بودن حمل و نقل وارد می‌شود كه پس از عملیات ساده مونتاژ ، از قبیل پیچ و مهره‌ كردن و جوشكاری و پرچ و غیره تشكیل یك دستگاه كامل را داده و در ردیف دستگاه كامل طبقه‌بندی می‌گردد و بیشتر مربوط به ماشین آلات می‌باشد . كارخانجات مونتاژ و اقلام موردنیاز برای ایفای تعهدات گارانتی با تشخیص وزارتخانه تولیدی ذیربط و موافقت وزارت بازرگانی مشمول این بند خواهد بود . ج – كاتالوگ ، بروشور ، تقویم ، كتابچه حاوی مشخصات فنی و تجاری كالا ، اسناد مربوط به حمل كالا ، نقشه‌های فنی و نمونه‌های فاقد بهای ذاتی (نظیر تابلو منسوجات و غیره) بدون پرداخت سود بازرگانی و بدون كسب مجوزهای مقرر در جدول ضمیمه آئیننامه مقررات صادرات و واردات قابل ترخیص است . د – كالای مورد نیاز پیمانكاران و مشاوران با تشخیص و موافقت سازمان دولتی ذیربط و موافقت وزارت بازرگانی قابل ورود و ترخیص است . هـ – ورود و ترخیص موقت یا قطعی كتب و نشریات و سایر محصولات صنعت چاپ ، تكثیر و كپی برداری در زمینه‌های علمی و فنی با موافقت وزارت علوم ، تحقیقات و فن‌آوری و وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكی حسب مورد و در سایر زمینه‌ها با موافقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بدون ارائه هیچگونه مجوز دیگری قابل انجام است . 4 – واردات از طریق مناطق آزاد تجاری ،‌ صنعتی مناطق آزاد تجاری صنعتی در كشورمان عبارتند از : كیش ، قشم و چابهار واردات از مناطق آزاد تجاری – صنعتی : منطقه آزاد تجاری ، صنعتی ، منطقه ویژه حراست شده بندری و غیربندری می‌باشد كه طبق بند و تبصره 2 قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی با توجه به تبصره 2 قانون برنامه اول ایجاد شده است . فعالیتهای مجاز در مناطق آزاد به شرح زیر است : 1 – نگهداری امانی كالا 2 – تسریع و تسهیل در دستیابی به كالا ، برای نزدیك كردن صحنه فعالیت صاحبان كالا اعم از مواد اولیه ، ماشین آلات و سایر كالاهای ساخته شده یا به مصرف‌كنندگان داخلی به منظور پشتیبانی از تولید داخلی كشور . 3 – پردازش كالا یا ایجاد تغییرات در آن برای تحصیل ارزش افزوده با استفاده از امكانات بالقوه . 4 – فراهم نمودن تسهیلات جهت دستیابی خریداران عمده داخلی و خارجی به كالاهای موردنیاز خود از این مناطق 5 – ایجاد عرصه فعالیتهای تجاری منطقه 6 – ارتباط با كشورهای آسیائی و اروپائی و سایر نقاط و برخورداری مفید از این بازارها با استفاده از تمامی تسهیلات ترانزیت داخلی و خارجی ، صادرات . 7 – جذب سرمایه و امكانات داخلی و خارجی برای موارد فوق‌الذكر در نیل به اهداف موردنظر . مهلت توقف كالای وارد شده به منطقه با تشخیص مدیریت منطقه است . صاحبان كالای وارد شده به منطقه می‌توانند تمام یا قسمتی از كالای خود را به منظور ورود قطعی یا ورود موقت به داخل كشور به گمرك اظهار و با انجام تشریفات و مقررات مربوطه ترخیص نمایند . هزینه‌های تخلیه و بارگیری ، انبارداری كالا در این مناطق براساس تعرفه‌های پیشنهادی مدیر منطقه و تصویب اكثریت وزرای عضو شورای عالی مناطق می‌باشد . كلیه كالاهائی كه برای تولید یا ارائه خدمات موردنظر از خارج به منطقه وارد می‌شود از پرداخت سود بازرگانی معاف است . 5 – واردات از طریق مبادلات مرزی (تعاونی مرزنشینان) با توجه به آئیننامه اجرائی قانون مقررات صادرات و واردات ، ساكنین نقاط مرزی محروم و اهالی كلیه بخشهای مرزی استانهای كشور (بغیر از استانهای گیلان و مازندران) باستثنای بخشهای مربوط به مراكز شهرستانها مجاز خواهند بود تا بخشی از مایحتاج خود را از كشور همجوار استان خود تامین نمایند و برای این منظور اقدام به صدور كالا به كشور مذكور می‌نمایند . كالاهای وارده نیاز به مجوزهای لازم ندارند ولی در هر مورد رعایت مقررات مربوط به بهداشت و استاندارد اجباری می‌باشد . مرزنشینان بایستی دارای كارت مبادلات مرزی باشند كه به مهر شركت تعاونی مربوطه ممهور گردد. كارت مبادلات مرزی توسط اداره بازرگانی محل و در صورت نبودن آن در بخشداری محل در اسفند ماه هر سال تا پایان فروردین ماه سال بعد بنام سرپرست خانواده صادر می‌گردد و به مدت یكسال اعتبار دارد . در ضمن نوزادان خانواده‌های دارنده كارت مبادلات مرزی در صورتی كه عضو ششم به بعد باشد مشمول تسهیلات فوق نخواهند بود . 6 – مبادلات مرزی (پیله وری) مبادلات مرزی به سوداگران و پیله وران اماكن نقاط مرزی استانهای كشور اختصاص دارد كه تحت شرایطی با كارت پیله‌وری كه توسط ادارات بازرگانی با احراز شرایط مخصوص به خود صادر می‌شود ، طبق آئیننامه اجرائی قانون مقررات صادرات و واردات از محل فهرستی كه توسط وزارت بازرگانی اعلام می‌گردد ، اقدام به ورود و صدور كالا می‌نمایند . در ابتدا به كشور مقابل استان خود كالا صادر و برابر ارزش آن اقدام به ثبت سفارش كالا می‌نمایند . افراد مذكور حق دادن وكالت جهت ورود كالا به دیگران را ندارند . افراد ساكن بخشهای مرزی كشور كه پنج سال مستمر قبل از تقاضا در مناطق مرزی محل فعالیت خود سكونت داشته و حداقل دو سال سابقه خرید و فروش كالا در داخل كشور داشته و دارای پیمان یا تعهد ارزی مهلت منقضی واریز نشده باشد ، می‌توانند با دریافت كارت پیله‌وری بنام خود به مبادلات مرزی در چارچوب مقررات مربوطه اقدام نمایند . كارت پیله‌وری توسط اداره بازرگانی محل صادر و دارای یكسال اعتبار از تاریخ صدور می‌باشد . دارندگان كارت پیله‌وری می‌توانند كالاهائی را كه صادرات آنها مجاز و یا با صادرات آنها موافقت كلی شده است با رعایت مقررات مربوط ، به كشور یا كشورهای مقابل محل سكونت خود صادر كرده، در مقابل كالاهای صادر شده كالاهای مجاز یا مجاز مشروط موردنیاز خود را با كسب مجوزهای مربوطه در جداول مقررات صادرات و واردات از كشورهای مذكور وارد و ترخیص نماید . واردات كالای تولید شده در كشورهای آسیای میانه (آذربایجان ، گرجستان ، ارمنستان ، تركمنستان ، ازبكستان ، قرقیزستان ، تاجیكستان ، قزاقستان ، روسیه و اكراین ) نیاز به تودیع سپرده ثبت سفارش ندارند . 7 – بازارچه‌های مرزی بازارچه‌های مرزی محوطه‌ای است محصور واقع در نقطه صفر مرزی در جوار گمركات مجاز به انجام تشریفات ترخیص كالا ، یا مكانهائی كه طبق تفاهم‌نامه‌های منعقد شده بین جمهوری اسلامی ایران و كشورهای همجوار تعیین می‌شود و اهالی دو طرف مرز می‌توانند تولیدات و محصولات كشور خود را با رعایت مقررات صادرات و واردات برای داد و ستد در این بازارچه‌ها عرضه نمایند . استقرار گمرك در درب ورود و خروج بازارچه جهت اعمال مقررات صادرات و واردات و نظارت بر رعایت آن در بازارچه‌ ضروری است و انجام این امور به عهده گمرك می‌باشد . فهرست كالاهای قابل داد و ستد در بازارچه و میزان ارزش آن را وزارت بازرگانی با توجه به نیازمندیهای استانهای مرزی و تفاهم بعمل آمده با كشور مقابل و مقررات صادرات و واردات كشور ،‌ تهیه و اعلام می‌نماید. ورود و ترخیص كالا در بازارچه‌های مرزی صرفا با ارائه فاكتور فروش غرفه‌های بازارچه‌های مرزی كشور مقابل امكان پذیر بوده و نیاز به ارائه سایر مدارك از قبیل پروفرما و بارنامه حمل نمی‌باشد . كلیه كالاهای مجاز در بازارچه‌های مرزی قابل داد و ستد می‌باشند . ورود هر نوع كالا از طریق بازارچه‌های مرزی موكول به صدور كالا بوده و در هر سال ارزش كالاهای قابل ورود هر بازارچه تا سقف پنج میلیون دلار تعیین گردیده است . كلیه اشخاص حقیقی ساكن در مناطق مرزی و اشخاص حقوقی كه در مناطق مرزی فعالیت می‌نمایند مجاز به فعالیت در بازارچه‌های مرزی هستند . 8 – واردات از طریق پست طبق ماده 39 آئیننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات سال 1379 از طریق پست می‌توان كالاهائی را كه ورود آنها شرعا یا قانونا ممنوع نباشد و جنبه تجاری پیدا نكند تا پنجاه هزار ریال بنام هر نفر بدون پرداخت حقوق گمركی و سود بازرگانی ، بدون مطالبه كارت بازرگانی و مجوزهای مقرر در جدول مقررات صادرات و واردات وارد و ترخیص نمود . در صورتیكه ورود كالا از این طریق به صورت یك جریان تجاری درآید یا مشكلات دیگری را برای كشور ایجاد كند ، وزارت بازرگانی می‌تواند با هماهنگی وزارت پست و تلگراف و تلفن فهرست كالاهای مذكور را برای جلوگیری از ترخیص به گمرك اعلام نماید . ورود كالاهای موضوع ماده 38 آئیننامه اجرائی قانون مقررا ت صادرات و واردات (بدون انتقال ارز) از طریق پست نیز امكان پذیر می‌باشد . ب – واردات موقت ورود موقت رویه گمركی است كه به موجب آن می‌توان كالای خاصی را برای منظور خاصی در مدت معین وارد كشور و سپس خارج كرد . ورود كالای مجاز و مشروط و غیرمجاز با موافقت گمرك ایران و ورود كالاهای ممنوع‌الورود موكول به مصوبه هیئت دولت می‌باشد . ورود موقت به منظورهای ذیل انجام می‌پذیرد : 1 – ورود موقت مواد اولیه . 2 – ورود موقت كالاهای خارجی برای شركت در نمایشگاههای بین‌المللی . 3 – ورود موقت كالا برای تكمیل و تعمیر . 4 – ورود موقت دستگاههای فیلمبرداری و عكسبرداری هوائی و مطالعات علمی و فنی و غیره . 5 – ورود موقت وسائط نقلیه . 6 – ورود موقت دام كه به منظور تعلیف موقتا وارد كشور می‌شوند . 7 – ورود موقت محفظه‌های مخصوص حمل كالا (كانتینر) . 8 – ورود موقت كالاهائی كه طبق كنوانسیون گمركی به صورت موقت وارد می‌شوند . ج – كالاهای مرجوعی (اعاده به خارج از كشور) كالاهای مرجوعی كالاهایی هستند كه :

1 – بدلیل ممنوعیت و یا غیرمجاز بودن و یا عدم تطبیق با مجوزهای مربوطه قابل ترخیص نمی‌باشند. الف : برای این منظور چنانچه كالا در گمرك مرزی موجود باشد اظهارنامه در دو نسخه تنظیم می‌گردد و مشمول پرداخت هزینه‌های گمركی است و تحت‌نظر مستمر ماموران گمرك از كشور خارج می‌گردد . ب : چنانچه كالا در گمركخانه داخلی موجود باشد برای این منظور اظهارنامه در سه نسخه تنظیم می‌گردد و برای مرجوع نمودن كالاهای مجاز مبلغی معادل یك برابر مجموع حقوق گمركی و سود بازرگانی و عوارض مربوطه و برای مرجوع نمودن كالاهای غیرمجاز و مجاز مشروط و ممنوع ‌الورود مبلغی معادل یك برابر حقوق گمركی و سود بازرگانی و عوارض مربوطه بعلاوه سه برابر ارزش كالا سپرده اخذمی‌گردد كه پس از تایید پروانه مرجوعی مربوط توسط گمرك خروجی، سپرده مذكور به صاحب آن مسترد می‌گردد .

2 – بعنوان ورود موقت قبلا به كشور وارد شده‌اند و در پایان مهلت مربوطه برای اعاده به خارج از كشور اظهار مرجوع می‌شوند . راههای واردات كالا 1 – واردات از طریق دریائی 2 – واردات از طریق هوائی 3 – واردات از طریق زمینی (جاده‌ای) و یا راه‌آ‎ه تشریفات ترخیص كالا از گمرك برای ترخیص كالا از گمرك مراحل زیرانجام می‌گیرد : 1 – تنظیم اظهارنامه توسط صاحب كالا یا نماینده قانونی وی همراه با كلیه اسناد و مدارك و مجوزها در صورت لزوم . 2 – بررسی اظهارنامه توسط قسمت احراز هویت

 3 – مراجعه به بانك جهت پرداخت مبلغ تعیین شده بابت حقوق و عوارض و هزینه‌های گمركی در اظهارنامه .

4 – ارائه فیش بانك به دفتر ژورنال گمرك

 5 – مراجعه به قسمت پروانه جهت صدور پروانه سبز گمركی .

6 – مراجعه به دفتر كوتاژ جهت ثبت اظهارنامه .

7 – مراجعه به سرویس ارزیابی جهت تعیین ارزیاب .

8 – مراجعه به انبار در معیت ارزیاب مربوطه جهت ارزیابی كالا .

9 – ارزیابی كالای اظهار شده ، در این مرحله چنانچه نیاز به ارسال نمونه به آزمایشگاه باشد ، می‌باید به آزمایشگاه مراجعه شود .

10 – مراجعه به دایره ارزش جهت تایید ارزش اظهار شده .

11 – مراجعه مجدد به ارزیاب مربوطه پس از انجام مراحل 9 و 10 12 – پس از امضای ارزیاب ، مراجعه به كارشناس و سپس مسئول سرویس ارزیابی .

13 – پس از مهر رئیس سرویس ارزیابی ، مراجعه به دفتر كل انبارها .

14 – مراجعه به درب خروج جهت اخذ مجوز بارگیری (در این مرحله اظهارنامه مجددا بررسی و سپس اجازه بارگیری صادر می‌شود)‌.

15 – مراجعه به انبار جهت تحویل كالا كالاهای ضبطی در گمرك (ماده 31 قانون امور گمركی) ضبط كالا در گمرك اصولا در مواردی است كه كالا ممنوع‌الورود یا غیرمجاز بوده و با نام مشخصات صحیح اظهار شده باشد كه گمرك نسبت به ضبط آن اقدام می‌نماید و سه ماه به صاحب كالا فرصت داده می‌شود كه كالای وارده را از كشور اعاده نماید . ولی صاحب آن در این مورد اقدامی ننموده ، در این صورت بعد از انقضای مهلت مذكور كالا اصطلاحا ضبط می‌شود . پس از ضبط كالا ، به صاحب آن تا دو ماه مهلت داده می‌شود . پس از ضبط كالا ، به صاحب آن تا دو ماه مهلت داده می‌شود كه اگر شكایتی دارد به مراجع قضایی تسلیم نماید ، در غیر اینصورت و گذشت مدت دو ماه فوق اصطلاحا كالا ضبط قطعی می‌گردد یعنی به مالكیت دولت درمی‌آید . انواع كالا از لحاظ شرایط ورود الف – كالاهای مجاز : عبارتند از كالاهایی كه ورود آنها نیاز به انجام شرط نباشد. ب – كالاهای مشروط : كالاهایی هستند كه ورود آنها نیاز به انجام شرط شده باشد كه در ستون جدول مقررات صادرات و واردات سالانه یا در مندرجات ذیل یادداشتهای فصل تعرفه پیش‌بینی می‌گردد . ج – كالاهای ممنوع الورود : كالاهایی می‌باشند كه ورود آنها به موجب قوانین خاص و تصویب مجلس شورای اسلامی و یا در چارچوب قانون شرع مقدس اسلام منع گردیده باشد . مرور زمان در گمرك مرور زمان در گمرك موضوع ماده 16 قانون امور گمركی عبارت است از اینكه چنانچه در اثر اشتباه محاسبه و غیره چه از طرف گمرك و چه از طرف صاحب كالا مبالغی كمتر یا بیشتر دریافت و یا پرداخت شده باشد هر دو طرف در مدت زمان هشت ماه می‌توانند نسبت به مطالبه كسر دریافتی از طریق گمرك و یا مطالبه اضافه پرداختی اقدام نمایند . مبدا مرور زمان تاریخ صدور سند ترخیص است . انواع بارنامه یا سندحمل كالا 1 – بارنامه دریائی (Bill of Landing) 2 – بارنامه حمل سراسری Trough B/L 3 – بارنامه حمل مركب فیاتا (F.B.L) Fiata combined transport 4 – راهنامه هوائی (Air way Bill) 5 – راهنامه زمینی (جاده‌ای) (CMR) 6 – راهنامه راه آهن (Railway of Landing) 7 – بارنامه پستی لازم به ذكر است كه در حمل و نقل بین‌المللی كالا اسناد و مدارك حمل دیگری نیز وجود دارد كه ذكر آنها در این مقال نمی‌گنجد . ارزش كالا در گمرك ارزش كالای ورودی در گمرك در همه موارد عبارت است از بهای سیف (‌CIF) (بهای خرید كالا در مبدا باضافه هزینه بیمه ، حمل و نقل و باربندی ) و كلیه هزینه‌های مربوط به افتتاح اعتبار یا واریز بروات و سایر هزینه‌ها كه به آن كالا تا مرز ورود به اولین دفتر گمركی تعلق می‌گیرد كه از روی سیاهه خرید یا سایر اسناد تسلیمی صاحب كالا به گمرك تعیین و براساس نرخ ارز و برابریهای اعلام شده از طرف بانك مركزی ایران در روز اظهار (تسلیم اظهارنامه) محاسبه خواهد شد . سپرده در گمرك سپرده در گمرك مبلغی است كه نقدا یا به صورت ضمانتنامه بانكی معتبر بعنوان تامین پرداخت وجوهی بابت حقوق گمركی ، سود بازرگانی یا عوارض و هزینه‌های گمركی و سایر مخارجی كه ممكن است به كالا تعلق بگیرد موقتا پرداخت می‌شود ، اصولا دارای مدت معین می‌باشد و چنانچه ظرف مدت مذكور صاحب كالا تعهدات خود را انجام ندهد مبلغ سپرده به درآمد قطعی منظور می‌گردد . حقوق گمركی حقوق گمركی كه خود یك نوع مالیات غیرمستقیم محسوب می‌گردد عبارت است از وجوهی كه به موجب جدول تعرفه گمركی از كالاهای ورودی دریافت می‌گردد و برای توسعه اقتصادی و حمایت از صنایع داخلی می‌باشد كه توسط مصوبه هیئت دولت به مجلس پیشنهاد و قوه مقننه آنرا تعیین می‌نماید .

سود بازرگانی سود بازرگانی یك نوع مالیات غیر مستقیم است و عبارت است از وجوهی كه طبق تصویبنامه هیئت وزیران به استناد قانون تجارت خارجی ، قانون امور گمركی و قانون مقررات صادرات و واردات از برخی كالاهای وارداتی اخذ می‌گردد و هرگاه دولت لازم بداند به منظور حمایت از تولیدات صنایع كشور میزان آن را تغییر می‌دهد . هزینه‌های گمركی هزینه‌های گمركی وجوهی هستند كه میزان و چگونگی وصول آنها با تصویب هیئت وزیران برای تخلیه ، باربری ، صفافی (بارچینی) ، بارگیری ، انبارداری ، آزمایش ، تعرفه‌بندی كالا، كارشناسی ، بدرقه كالا ، خدمات فوق‌العاده و نظایر آن، توسط گمرك وصول می‌شود عوارض دریافتی عوارض شامل وجوهی است كه وصول آن طبق مقررات بعهده گمرك قرار گرفته است و عبارتند از: عوارض شهرداری ، عوارض هلال احمر ، عوارض هوائی، عوارض شهرداری محل (تعاون) ، عوارض بندری ،عوارض بهداری ،یك درصد عوارض ویژه ،تضمین صادرات ،حق ثبت سفارش. بیمه محلی گمرك ایران برای جبران خسارت ناشی از آتش‌سوزی احتمالی و از بین رفتن كالا در مدت توقف در اماكن گمركی به نفع شركت بیمه طبق جدول اعلام شده از كالاهای وارده حق بیمه دریافت می‌نماید و نرخ آن در تمام اماكن گمركی اعم از زمینی ، دریایی ، هوائی یكسان است . هم اكنون در ازای هر ماه یك و نیم در هزار سیف كالا دریافت می‌شود . تعیین تعرفه در مواردی كه صاحب كالا یا نماینده قانونی او تعرفه صحیح كالای خود را نداند و یا در تشخیص آن تردید داشته باشد می‌تواند قبل از تنظیم اظهارنامه با تسلیم درخواست كتبی و ارائه اسناد مالكیت و الصاق نمونه كالا و مدارك مربوطه به آن و با پرداخت هزینه آزمایش از رئیس گمرك حمل تعرفه‌بندی كالای خود را استعلام كند و پس از دریافت پاسخ كتبی و حصول اطلاع قطعی از تعرفه كالاهای خود به تنظیم اظهارنامه مبادرت نماید (ماده 99 آ.ا.ق.ا.گ) .

انوانتر صاحب كالا یا نماینده قانونی او حق دارد قبل از تسلیم اظهارنامه ، طبق تقاضای كتبی و ارائه اسناد مالكیت با موافقت گمرك كالای خود را رویت و به توزین بسته‌ها یا باز كردن و دیدن محتویات آنها جهت بدست آوردن مشخصات مذكور و نمونه برداری و همچنین به خشك كردن كالا و تعویض لفاف آن اقدام نماید . اقدام مزبور باید با حضور و تحت نظارت مستمر ماموران مطلع و بصیر انجام بگیرد كه اداره در ضمن صدور اجازه تعیین خواهد نمود . هرگاه بر اثر باز كردن و بستن بسته‌ها به ترتیب فوق خسارتی به محتویات آنها وارد آید مسئولیت آن متوجه گمرك نخواهد بود و از بابت آن خسارت ، تخفیفی در حقوق گمركی و سود بازرگانی و هزینه‌های گمركی و عوارض داده نخواهد شد . هرگاه صاحب كالا بخواهد اقدام به بازدید محتویات بسته‌ها و یا تغییر لفاف و یا خشك كردن كالا و یا سایر اعمالی كه مستلزم تغییر در بسته‌بندی و دست‌خوردگی كالا باشد بكند باید مراتب را صریحا و بطور وضوح و تفكیك در درخواست خود قید نماید و ماموری كه برای این كار تعیین می‌گردد باید مراقبت نماید كه غیر از آنچه صاحب كالا درخواست نموده و با آن موافقت شده عمل دیگری انجام نگیرد . همچنین قبل از انجام هرگونه عملی مامور باید مشخصات ظاهری بسته‌ها را از حیث نوع بسته و علامت وسالم بودن یا پاره‌گی و یا دستخوردگی داشتن ، صورتمجلس كرده سپس اجازه باز كردن آنها را بدهد . پس از باز كردن بسته‌ها باید پر و یا خالی بودن ، وزن خالص ، نوع ، جنس ، مقدار ، تعداد و سایر مشخصات كامل كالای محتوی تمام بسته‌ یا بسته‌هائی را كه مورد درخواست صاحب كالا بوده صورتمجلس نماید و در هر حال یك نسخه از صورتمجلس باید به انبار تسلیم شود (ماده 98 آ.ا.ق.ا.گ) . مراجع رسیدگی به اختلافات گمركی تعداد اعضاء كمیسیون رسیدگی به اختلافات گمركی متشكل از هفت نفر عضو اصلی و پنج نفر عضو علی‌البدل می‌باشد كه از میان هفت نفر دو نفر از صاحب منصبان وزارت دارائی و وزارت بازرگانی و بقیه از كارمندان بصیر و مطلع گمرك برای مدت دو سال بموجب احكام رسمی بترتیب از طرف وزرای دارائی و بازرگانی و رئیس‌كل گمرك ایران انتخاب می‌شوند . كمیسیون رسیدگی به اختلافات گمركی وظایف كمیسیون رسیدگی به اختلافات گمركی الف : رسیدگی و صدور رای نسبت به پرونده‌های گمركات مختلف كه از لحاظ تشخیص و تطبیق نوع كالا با مندرجات تعرفه گمركی ، مورد اختلاف واقع شده است . ب : رسیدگی و صدور رای در مورد هر اختلافی كه در اجرای مقررات گمركی و مقررات عمومی صادرات و واردات ناشی می‌شود . ج : مشاوره و اظهارنظر در مورد طرحها و یا گزارشها یا پیشنهادهای رسیده به گمرك . د : رسیدگی به درخواستهای استعلام تعرفه‌بندی بین گمركات كشور و بازرگانان . هـ : رسیدگی به درخواستهای تعرفه‌بندی كالا قبل از ورود در صورت تصویب اكثریت اعضا در مورد رای صادره ،‌ هرگاه ما به التفاوت موضوع اختلاف پنج میلیون ریال و كمتر باشد ، رای مربوطه قطعی خواهد بود و در مورد مبلغ مابه التفاوت بیشتر می باید صریحا به قابل تجدیدنظر بودن رای اعلام نظر نمایند و طرفین می‌توانند ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ رای تقاضای تجدیدنظر نمایند . كمیسیون تجدیدنظر كمیسیون تجدیدنظر با حضور كلیه اعضاء به موارد زیر رسیدگی می نماید :

الف : رسیدگی به پرونده‌هائی كه مبلغ مورد اختلاف بین رای كمیسیون رسیدگی به اختلافات گمركی و مبلغ مورد قبول صاحب كالا بدون احتساب جریمه از مبلغ پنج میلیون ریال كمتر نباشد .

ب : رسیدگی به رای كمیسیون رسیدگی به اختلافات گمركی كه ظرف مدت 20 روز مورد اعتراض گمرك و صاحب كالا قرار گرفته باشد . كالاهای وارده به گمرك امانات پستی كالاهای وارده به گمرك امانات پستی به سه منظور وارد می‌گردد :

الف : هدیه و سوغات

ب : كالاهای مسافری

ج : كالاهای نمونه و لوازم یدكی برای واحدهای تولیدی

الف : به صورت هدیه و سوغات برای اشخاص حقیقی ، در حال حاضر طبق ماده 39 آئیننامه اجرائی قانون مقررات صادرات و واردات سال 1379 برای هر نفر تا مبلغ پنجاه هزار ریال بشرط نداشتن جنبه تجاری و منع شرعی و قانونی و غیرمستعمل بودن (در مورد البسه) با معافیت از پرداخت حقوق و سود و عوارض مربوطه قابل ترخیص و برای مازاد آن بمیزانی كه در مقررات مربوطه تعیین می‌شود با توجه به نكات فوق با اخذ حقوق و عوارض مربوطه طبق جدول مقررات صادرات و واردات با صدور پته گمركی قابل ترخیص می‌باشد .

ب : به صورت لوازم و كالاهای مسافری : كه مقررات مربوطه در بخش مسافری این كتاب بیان شده است .

ج : به صورت نمونه كالا و لوازم یدكی برای واحدهای تولیدی تحقیقاتی و آموزشی و كاتالوگ و بوروشور و غیره … نحوه ارزیابی و ترخیص كالاهای وارده به گمرك امانات پستی

1 – بسته‌های وارده ابتدا در بخش غیابی بدون حضور صاحب بسته در حضور نماینده پست مورد ارزیابی قرار می‌گیرند كه با در نظر گرفتن نوع كالا و غیرمستعمل بودن آن (در مورد البسه) و نداشتن منع شرعی و قانونی و غیرتجاری بودن تا مبلغ پنجاه هزار ریال بدون اخذ حقوق و سود و عوارض ترخیص و تحویل نماینده پست می‌گردد تا تحویل صاحبان آنها گردد و مازاد بر آن طبق شرایط بند الف فوق‌الذكر ترخیص می‌گردد . كالاهای ترخیص شده همراه نسخه‌ای از پته گمركی مذكور توسط نماینده پست برای آنها ارسال تا پس از پرداختن وجه پته كالا را تحویل گیرند .

2 – تعدادی از بسته‌هائی كه احتیاج به بررسی بیشتر دارد به صورت حضوری با حضور صاحب بسته و در حضور نماینده پست ارزیابی می‌گردد . در این قسمت پس از تعیین میزان حقوق و سود و عوارض مربوطه و پرداخت آن پته صادره تحویل صاحب كالا می‌گردد كه به موجب آن بسته خود را تحویل گرفته و از گمرك ترخیص نماید . نكته : هرگونه كسری و خسارت دیدن بسته‌ها و محتویات آنها و عدم تحویل به موقع به صاحب بسته بعهده شركت پست كه آورنده و نگهدارنده بسته است ، می‌باشد و در این زمینه گمرك هیچ مسئولیتی ندارد . نحوه ترخیص بسته‌ها در بخش حضوری جهت صاحب بسته كه قبلا از طریق شركت پست دعوتنامه ارسال شده است شخصا با داشتن كارت شناسائی به گمرك مراجعه می‌نماید ، افرادی كه بعنوان نماینده صاحب بسته برای ترخیص مراجعه می‌نمایند می‌بایست دارای وكالتنامه رسمی یا معرفی‌نامه از طرف صاحب بسته باشند و به شرح زیر برای ترخیص بسته اقدام نمایند .

1 – اخذ شماره نوبت از گمرك .

2 – مراجعه به قسمت احراز هویت پست (در این قسمت پس از احراز هویت ، صاحب بسته یا نماینده وی ، شماره نوبت اخذ شده از گمرك درظهر اعلامیه پستی نامبرده منعكس و جهت بیرون آوردن بسته از انبار برای ارزیابی به قسمت ثبت دفتر انبار تحویل می‌گردد .)

3 – ثبت شماره اعلامیه پستی و شماره نوبت اخذ شده در دفتر انبار .

4 – تحویل اعلامیه پستی به كارشناسان بخش تجاری و غیرتجاری گمرك جهت تعیین ارزیاب .

5 – بیرون آوردن بسته از انبار و تحویل به ارزیاب مربوطه جهت ارزیابی .

6 – ارزیابی بسته‌ها با توجه به اولویت شماره نوبت اخذ شده در حضور نماینده پست شروع می‌شود و میزان معافیت و حقوق و عوارض مربوطه تعیین می‌گردد . در این قسمت میبایست مجوز ترخیص كالاهایی كه به موجب جدول مقررات صادرات و واردات بعهده سازمان یا وزارتخانه بخصوصی است كه در بند 7 ذكر گردیده ، كسب گردد . بعضی از نمایندگان سازمانها یا وزارتخانه های مذكور در گمرك مستقر هستند كه نظریه خود را اعلام می‌دارند ، ولی بعضی دیگر از نمایندگان مذكور در گمرك مستقر نمی‌باشند.

بنابراین برای آن دسته از كالاهایی كه نیاز به كسب نظر سازمان خاصی دارد قبض نگهداری صادر می‌گردد تا پس از ارائه موافقت ترخیص گردد .

7 – نظر نماینده اداره ارتباطات رادیوئی درباره : رادیو ، تلفنهای بی‌سیم ، تلفن همراه (موبایل) ، بردهای الكترونیكی ، IC (آی – سی) ، دزدگیر ، آیفون تصویری ، كنترل دستگاههای رادیوئی ، تلویزیونی و كنترل ماشینهای اسباب بازی و غیره . نظر نماینده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره كتب ، نشریات ، مجلات ، كاتالوگ ، بروشور ، روزنامه و بعضی مدلهای گیتار و ارگ ، نوار ویدئو ، نوار كاست ، دیسكتهای موسیقی ، فلاپی دیسكتها و غیره . نظر نماینده وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی (معاونت امور داروئی در ارتباط با داروها ، سموم و حشره ‌كشهای خانگی و مواد خوراكی ، آشامیدنی ، آرایشی ، بهداشتی) و ( معاونت تجهیزات در ارتباط با لوازم و تجهیزات پزشكی) نظر نماینده وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری درباره كتب علمی و آموزشی و غیره . نظر نماینده قرنطینه نباتی درباره بذر ، گل ، نهال ، كود ، سموم دفع آفات نباتی . نظر نماینده سازمان انرژی اتمی ایران درباره مایكروویو (غذا گرم‌كن) و كلیه دستگاههای پرتوزا و مواد تشعشع زا و غیره . نظر نماینده وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در رابطه با كالاهای تحت‌نظر از جمله فشفشه ، ترقه ، طپانچه ، اسلحه و مهمات و غیره . نظر نماینده موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی درباره كالاهای مشمول استاندارد اجباری و تعیین نوع كالای شیمیائی و غیره از نظر نوع مواد متشكله .

8 – امضای اعلامیه پستی توسط ارزیاب و كارشناس مربوطه .

9 – مراجعه به بانك جهت پرداخت مبلغ تعیین شده بابت حقوق و عوارض گمركی توسط ارزیاب در متن اعلامیه پستی .

10 – مراجعه به قسمت صدور پته گمركی .

11 – مراجعه به صندوق گمرك .

12 – مراجعه به كارشناس مربوطه جهت امضاء و مهر پته گمركی .

13 – مراجعه به قسمت دفتر كل انبارها .

14 – مراجعه به پست جهت پرداخت وجهی كه بعنوان عوارض پست دریافت می‌دارند .

15 – مراجعه به دفتر خروج پست (ثبت ردیف اعلامیه پستی و شماره پته مربوطه و امضای صاحب كالا) .

16 – تحویل بسته از پست .

17 – مراجعه به درب خروج گمرك ، در این قسمت ضمن ارزیابی اجمالی مجدد و ثبت پته در دفتر درب خروج و ثبت ردیف دفتر مربوطه در ظهر پته و امضا و ممهور نمودن آن به مهر درب خروج، بسته تحویل صاحب آن شده از گمرك ترخیص می‌شود . نحوه ترخیص بسته‌های تجاری ارزیابی بسته‌های واحدهای تولیدی ،‌آموزشی و تحقیقاتی جدا از بخش غیرتجاری انجام می‌پذیرد كه خود باعث تسریع در روند ترخیص كالاهای وارده به این گمرك می‌باشد . این بسته‌ها بیشتر به صورت پته ترخیص می‌گردند و برای این كار فتوكپی كارت بازرگانی ، كد اقتصادی ، پروانه بهره ‌برداری و پروانه تولیدی ضمیمه اعلامیه پستی مربوطه می‌شود . تقسیم بندی كالاهای صادراتی كالاهای صادراتی و وارداتی به سه گروه تقسیم میشوند‌:

1. كالای مجاز – كالایی است كه صدور یا ورود آن با رعایت ضوابط نیاز به كسب مجوز ندارد.

2. كالای مشروط – كالایی است كه صدور یا ورود آن با كسب مجوز امكان پذیر است.

3. كالای ممنوع – كالایی است كه صدور یا ورود آن به موجب شروع مقدس اسلام (به اعتبار خرید و فروش یا مصرف ) و با به موجب قانون ممنوع گردد. به موجب بخشنامه شماره 7904208 مورخ 17/3/79 اداره كل مقررات صادرات و واردات وزارت بازرگانی،‌صادرات كلیه اقلام (تولید داخلی) به استثناء اقلام یارانه ای – اقلام دامی یا نباتی كه جنبه ذخایر ژنتیك یا محافظت محیط زیست دارند – اشیاء عتیقه و میراث فرهنیگ – پنبه ،‌پوست خام ، سالامبور ، وت بلو،‌ كرك خام بزی، فرآورده های نفتی ، الكیل بنزن و محصولات پتروشیمی – شمش مس، شمش آلیاژهای مس ، كاتد و آند مس، شمش فولاد و شمش آلومینیوم ، قراضه و ضایعات فلزی ، جوبه هر شكل ،‌دانه های روغنی، خوراك طیور،‌ پوكه آمپول و سرنگ .دولت می توان بنا به مقتضیات و شرایط خاص زمانی با رعایت قوانین مربوطه صدور بعضی ازكالاها را ممنوع نماید. فهرست كالاهای ممنوع الصدور

1. به موجب بند 1 مصوبه قانون شورای انقلاب مصوب 22/10/58 صدور هرگونه اشیاء عتیقه و هنری از كشور ممنوع است . این ممنوعیت شامل تابلو و آثار هنرهای تجسمی معاصر (مربوط به پنجاه سال اخیر) نمیشود.

2. صدور هیزم وذغال چوب ممنوع است.

3. صدور انواع قالی و قالیچه كه با الیاف مصنوعی یا مخلوطی از استاندارد و آنهایی كه تار و پودشان از الیاف مصنوعی باشد ممنوع است. نحوه صدور كتب، نشریات، فیلم، نوار ،‌تابلو نقاشی و سایر آثار فرهنگی هنری صدور و كتب و نشریات ، فیلم و نوار كه نشر و پخش آنها در كشور ممنوع نیست مجاز است. صدورتابلو نقاشی و سایر اثار فرهنگی با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجاز می باشد. خروج اقلام فرهنگی زیر تا سقف یك تن، نیاز به اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ندارد : 1. كتاب به زبان فارسی و غیرفارسی 2. پوستر 3. بروشور 4. كارت ویزیت 5. جزوه های درسی 6. تقویم دیواری و جیبی 7. كارت پستل 8. لیبل 9. متون تبلیغاتی فرهنگی خروج آثار صوتی و تصویری و رایانه ای ، شامل نوار كاست ،‌نوار DVD، CD، VHS و نیز آثار مكتوب ،‌شامل كتاب و مطبوعات بصورت همراه مسافر بدون اظهارنظروزارت پست و تلگراف و تلفن و با رعایت سایر مقررات از مرزهای كشور به خارج، بلامانع است. خروج آثار صوتی به خارج از كشور از طریق پست نیاز به مجوز وزارت پست و تلگراف و تلفن ندارد. خروج كالا برای شركت در نمایشگاه خارجی برگزاری نمایشگاه به نام جمهوری اسلامی ایران در خارج از كشور و همچنین برگزاری نمایشگاه بین المللی در داخل كشور به منظور معرفی و عرضه محصولات و فرآورده های ایرانی و خارجی منوط به كسب مجوز از وزارت بازرگانی و برگزاری نمایشگاه نظامی منوط به كسب مجوز از وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح است. كالاهایی كه با مجوز وزارت بازرگانی به میزان متعارف به منظور عرضه در نمایشگاههای خارجی ، به خارج از كشور ارسال می گردد بدون مطالبه كارت بازرگانی و مجوز صدور و بدون سپرده پیمان ارزی با رعایت سایر مقررات ،‌قابل خروج از كشور می باشند. كالای همراه مسافر خروجی مسافران خروجی اعم از اینكه ایرانی باشند یا خارجی ، می توانند علاوه بر وسایل سفر و لوازم شخصی ، كالاهای ایرانی به هر میزان و كالای غیرایرانی تا سقف مقرر در آیین نامه مسافران ورودی (80 دلار) را همراه ببرند مشروط برآنكه هر دو گروه كالا جنبه تجاری پیدا نكند. تبصره 1 – خروج اشیاء عتیقه وكتب خطی ممنوع است. تبصره 2 – خارجیانی كه بطور رسمی در ایران به كار یا تحصیلات حوزوی یا دانشگاهی اتشغال دارند در پایان كار یا تحصیل می توانند لوازم منزل خود را در حد متعارف بدون ارائه مجوز یا كارت بازرگانی از كشور خارج نمایند. مسافرین عازم خارج كشور،‌ مجازند كلیه كالاهای ساخت داخل كه جنبه تجاری نداشته باشد به استثنای موارد زیر را به همراه خود از گمركات خارج نمایند. 1. خروج فرش دستبافت به همراه مسافر ، تا سقف بیست متر مربع، مجاز بوده و محدودیتی از نظر تعداد قطعات فرش همراه مسافر در سقف متراژ ذكر شده ، وجود نخواهد داشت. 2. خروج فرش دستبافت به همراه مسافر به كشور امارات متحده عربی و سایر كشورهای حوزه خلیج فارس ،‌در سقف مندرج در بند 1 بلامانع است. تبصره – خروج فرش همراه مسافر به مقصد كشورهای زیارتی عراق، سوریه و عربستان سعودی كماكان ممنوع می باشد. 3. خروج فرش همراه مسافر،‌ علاوه بر مرزهای هوایی، از مرزهای زمینی و دریایی نیز مجاز می باشد. 4. خروج فرشهای نفیس ، عتیقه و یا سایر اشیای مشابه كه جنبه میراث فرهنگی داشته باشد، به همراه مسافر ممنوع است. 5. اقلام ساخته شده از طلا و نقره ، مشمول مقررات خاص خود می باشد. 6. خروج اقلام صنایع دستی به اسثنای فرش دستباف به همراه مسافر بلامانع است. 7. خروج خشكبار به همراه مسافر بلامانع است به استثنای پسته كه به ازای هر گذرنامه حداكثر 10 كیلو و زعفران كه به ازای هر گذرنامه حداكثر یكصد گرم مجاز بود. 8. محدودیت فوق به استثنای بندهای 4 و 5 شامل جهانگردانی كه دارای گذرنامه خارجی می باشند نمیشود. تبصره – در صورتیكه كالاهای همراه جهانگردان خارجی ،در مقیاس تجاری باشد ، خروج آن در برابر ارایه اعلامیه فروش ارز به سیستم بانكی بلامانع خواهد بود. به موجب بند 7 مصوبه شماره 80698/ت 19476 مورخ 28/12/76 هیئت وزیران (وزارت بازرگانی مجاز است نسبت به اعمال محدودیت در خروج آن دسته از كالاهای همراه مسافر كه به صادرات رسمی كشور لطمه می زنند، اقدام نماید. ) تصویب نامه هیئت وزیران، در خصوص نحوه ومیزان كالاهای قابل خروج توسط اتباع خارجی به شماره 28530/ت 24890 هـ مورخ 19/6/80 1. خروج كالاهایی كه پیمان سپاری ارزی ندارند به هر میزان به همراه هر تبعه خارجی مجاز است. 2. خروج كالاهایی كه پیمان سپاری ارزی دارند تا میزان یك هزار دلار به همراه هر تبعه خارجی مجاز است. 3. كالاهای یارانه ای از شمول این مصوبه مستثنی بوده و دستورالعمل اجرایی این تصویبنامه توسط وزارت بازرگانی تهیه و ابلاغ می گردد. دستورالعمل اجرایی تصویبنامه شماره 28530/ت 24890 هـ مورخ 19/6/80 هیئت وزیران 1. خروج كالاهایی كه مشمول پیمان ارزی نیستند به هر میزان به همراه هر تبعه خارجی با رعایت سقف غیرتجاری بدون ارائه كارت بازرگانی و بدون مجوزهای متداول برای صادرات بلامانع می باشد. تبصره – كالاهای یارانه ای از شمول این بند مستثنی می باشد. 2. خروج كالاهایی كه مشمول پیمان ارزی است براساس تصریح بند 2 مصوبه، فقط به میزان ارزش 1000 دلار ، بدون ارائه كارت بازرگانی و اخذ مجوزهای مقرر،‌ متوسط هر تبعه خارجی مجاز خواهد بود. 3. مبنای ارزیابی كالاهای قابل خروج، با استفاده از نرخهای مندرج در لوحهای فشرده (CD) مركز توسعه صادرات می باشد،‌ در مواردی كه در لوح مذكور قیمت كالا وجود نداشته باشد براساس ارزیابی گمرك ایران ،‌عمل خواهد شد. 4. خروج كالاهای یارانه ای و اساسی و كالاهای موضوع بخشنامه شماره 7904208 مورخ 17/3/79 اداره كل مقررات صادرات و واردات وزارت بازرگانی از شمول این بخشنامه خارج است. 5. بدیهی است خروج اشیاء عتیقه و كتب خطی و همچنین كالاهایی كه صادرات آنها از نظر شرعی و یا قانونی ممنوع است مشمول این دستورالعمل نمی باشد. دستورالعمل اجرایی صادرات همراه مسافر به جمهوری های مشترك المنافع (CIS) موضوع بند 24 تصویبنامه شماره 35985/ت 20035 هـ مورخ 3/6/77 هیئت محترم وزیران ماده 1 – توریستها و اتباع كشورهای مستقل مشترك المنافع كه به جمهوری اسلامی ایران مسافرت می نمایند مجاز خواهند بود برابر مقدار ارزی كه به سیستم بانكی كشور اظهار و اعلامیه ارزی دریافت داشته اند،‌اقدام به خروج كالاهای مجاز صادراتی به همراه خود از كشور نمایند. تبصره یك – خروج كالا تا سقف 1000 دلار توسط واجدین شرایط ماده یك نیاز به اظهار به سیستم بانمكی كشور و دریافت اعلامیه ارزی ندارد. تبصره دو – نرخ خرید ارزی مسافرین فوق ، قیمت ارز واریزنامه ای در روز قبل (نرخ صادراتی + قیمت واریزنامه در بازار بورس) خواهد بود. تبصره سه – خروج كالا همراه مسافر به هر میزان نیاز به مجوز و گواهیهای رایج ندارد. تبصره چهار – خروج كالاهای صادراتی مجاز برای مسافرین كشورهای CIS نیاز به ارائه كارت بازرگانی ندارد. تبصره پنج – مبنای ارزیابی كالاهای همراه مسافر ،‌نرخهای مصوب كمیته دائمی قیمت گذاری كالاهای صادراتی مستقر در مركز توسعه صادرات ایران می باشد. تبصره ش – در زمان خروج كالا ، در هر مورد كه نرخ مصوب اعلام نگردیده باشد جهت جلوگیری از بروز هرگونه مشكل برای مسافرین ،‌تعیین نرخ برعهده گمرك مربوطه می باشد. ماده 2 – مسافران ایرانی عازم كشورهای مستقل مشترك المنافع (CIS) مجاز به خروج كالاهای مجاز صادراتی به همراه خود به میزان 500 دلار می باشند. خروج كالا بیش از این مبلغ تنها زمانی مجاز است كه با ارز منشأ خارجی و طبق اعلامیه ارزی بانكهای ارزی صورت پذیرد. تبصره یك – ترددهای مرزی نیز شامل مقررات فوق می باشد. تبصره دو – خروج اینگونه كالاها به هر میزان نیاز به ارایه مجوز و گواهیهای رایج صادرات ندارد. تبصره سه – مبنای ارزیابی كالاهای همراه مسافر ،‌نرخهای مصوب كمیته دایمی قیمت گذاری كالاهای صادراتی مستقر در مركز توسعه صادرات ایران می باشد. ماده 3 – گمرك ایران آمار صادرات مسافری را در سرفصل معین و به صورت ارزی، همه ماهه به همراه آمار صادرات غیرنفتی كشور اعلام خواهد نمد. بخشنامه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درخصوص ایجاد تسهیلات برای خروج ادوات موسیقی ساخت داخل توسط مسافرین به شماره 1926/12 مورخ 1/4/79 خروج كلیه سازها و ادوات موسیقی (ساخت داخل ) از تاریخ اول تیرماه سال جاری توسط مسافرین عازم به خارج از كشور،‌از نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بلامانع خواهد بود. در صورت مواجهه مأمورین گمرك با مواردمشكوك به ارزشمند بودن از نظر میراث فرهنگی،‌مراتب را به سازمان میراث فرهنگی كشور اعلام و نظر آن سازمان را در هر مورد، اختصاصأ جویا شوند. بخشنامه بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران در خصوص ضوابط خروج مصنوعات طلا و نقره توسط اشخاص جهت مصارف غیرتجاری (همراه مسافر) به شماره ن / 2018 مورخ 12/6/70 خروج زیورالات شخصی همراه مسافر ،‌حداكثر تا میزان 150 گرم از انواع مصنوعات طلا مجاز خواهد بود. چنانچه زیورآلات موردبحث مزین به سنگهای گرانبها از قبیل الماس، زمرد و برلیان باشد،‌ نبایستی وزن نگین ، منصوب به آنها از اجزاء قیراط (كمتر از قیراط) تجاوز كند. 2. خروج مصنوعات و ظروف نقره بعنوان هدیه و سوغات توسط مسافر حداكثر تا میزان سه كیلوگرم مجاز می باشد . مشروط بر اینكه اشیاء مذكور از زمره آثار فرهنگی وتاریخی محسوب نگردد. ضوابط ناظر بر صادرات كالاهای مشمول اجرای اجباری استاندارد :‌ الف – كلیه محصولات صنعتی كه تولید و عرضه آنها در داخل كشور ،‌مشمول اجرای اجباری استاندارد می باشد ب – شش قلم كالای كشاورزی شامل : پسته و مغزپسته ، كشمش، زیره ،‌زعفران، خرما و برگه زردآلو 2. ضوابط ناظر بر اجرای استانداردهای اجباری كالاهای صادراتی الف – برای صادرات كالای ردیف (الف – 1 ) كه دارای علامت استاندارد ایران باشند، ارائه گواهینامه دیگری از مؤسسه استاندارد ضرورت ندارد. در صورتیكه تولید كنندگان كالاهای مذكور ،‌در مراحل دریافت پروانه كاربرد علامت استاندارد ایران باشند، برای هر محموله صادراتی خود،‌می توانند از ادارات كل استاندارد استان محل گواهینامه انطباق با استانداردملی ایران را دریافت نمایند. ب – در صورتیكه خریدار خارجی ، كالا را براساس استاندارد كشور مقصد و یا استاندارد كشور دیگری سفارش داده باشد،‌ارائه تأییدیه انطابق كالا با استاندارد مذكور كه توسط یكی از شركتهای بازرسی تأیید صلاحیت شده این مؤسسه و یا شركت بازرسی تعیین شده از سوی خریدار،‌ صادر شود كافی است و نیازی به ارائه گواهینامه دیگری از سوی مؤسسه استاندارد نخواهد بود. ج – در موارد زیر نیاز به ارائه گواهینامه استاندارد نمی باشد :‌ – صادراتی كه از طریق اعتبار اسنادی مورد پذیر نظام بانكی صورت می گیرد (غیر از روغن موتور و روغنهای صنعتی) – كالاهایی كه از طریق مرز هوایی صادر میشود (غیر از زعفران) درخصوص ضرورت كنترل محموله های صادراتی مشمول مقررات اجباری استاندارد در گمركات 1. تاریخ اعتبار پروانه كاربرد علامت استاندارد ایران 2. جعلی نبودن پروانه كاربردعلامت استاندارد (موارد مشكوك از استاندارد استانها استعلام گردد) 3. اعلام تاریخ انقضای مصرف شماره ، پروانه بهره برداری،‌ علامت استاندارد ایران بر روی كالا و بسته بندی مناسب. 4. در صورت نداشتن پروانه كاربرد علامت استاندارد معتبر، ارائه گواهی صادراتی از شركتهای بازرسی مورد تأیید مؤسسه یا ادارات كل استاندارد استانها ضروری است مقاله گمرک توسط دانش پذیران مرکز توسعه آموزشهای پارس نوشته شده است .